το ιστολόγιο της Στάμου Ευαγγελίας, φιλολόγου, επιμορφώτριας ΤΠΕ
Photo Album: Άγγελου Καλογερίδη

Πέμπτη, 30 Σεπτεμβρίου 2010

Οδυσσέας Ελύτης, Το Άξιον Εστί. Η δομή των ΠΑΘΩΝ

Το Άξιον Εστί του Ελύτη, είναι ένα μεγάλο ποίημα με εξαιρετικά περίπλοκη αρχιτεκτονική, στο οποίο ο ποιητής συνόψισε όλα τα αισθήματα της ωριμότητάς του. "Άξιον Εστί" είναι μια φράση που τη συναντά κανείς στον επιτάφιο θρήνο της Μ. Παρασκευής. "Άξιον Εστί μεγαλύνειν σε τον Ζωοδότην...".

Ολόκληρη η σύνθεση διαιρείται σε τρία μέρη: "Γένεσις", "Πάθη", "Δοξαστικόν".
Το δεύτερο μέρος, "Τα Πάθη", αποτελείται από τρεις κατηγορίες:
  • τους ψαλμούς,
  • τα άσματα και
  • τα αναγνώσματα,
που αποτελούν τρεις ενότητες και εναλλάσσονται με μαθηματική τάξη. Κάθε ενότητα αποτελείται από έξι ψαλμούς, τέσσερα άσματα και δύο αναγνώσματα. Έχουμε δηλαδή στα "Πάθη" συνολικά, 18 Ψαλμούς, 12 άσματα και 6 αναγνώσματα.
Από θεματική άποψη, η πρώτη ενότητα αναφέρεται στη Συνείδηση μέσα στην Παράδοση, η δεύτερη στη Συνείδηση μέσα στον Κίνδυνο και η τρίτη στη Συνείδηση μέσα στην υπέρβαση του Κινδύνου.

Οι Ψαλμοί έχουν για πρότυπο τα βυζαντινά τροπάρια και τους Ψαλμούς του Δαβίδ. Είναι γραμμένοι σε ελεύθερο στίχο και κατά ζεύγη.
Τα άσματα, που περιβάλλουν τα αναγνώσματα έχουν μια αυστηρή στιχουργική μορφή. Γενικό χαρακτηριστικό των ασμάτων είναι η διαίρεσή τους σε οριζόντια ημιστίχια με ένα κόσμημα (ρόδακα) στο σημείο του χωρισμού, που συνήθως αποτελεί και ένδειξη μετρικής τομής.
Τα αναγνώσματα, που αποτελούν τη σπονδυλική στήλη των Παθών, είναι γραμμένα στο ύφος των απομνημονευμάτων του Μακρυγιάννη και των περικοπών του Ευαγγελίου. Το περιεχόμενό τους αποτελεί μια ρεαλιστική απεικόνιση της εμπειρίας που είχε ο ποιητής σαν ανθυπολοχαγός στο Αλβανικό μέτωπο και σαν αυτόπτης μάρτυρας της Κατοχής και του εμφυλίου πολέμου.
(Από το βιβλίο: ΚΙΜΩΝ ΦΡΑΪΕΡ, ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ, Εισαγωγή στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη, Κέδρος 1978).

Δημιούργησα στο power point ένα σχεδιάγραμμα της δομής των Παθών και με το πρόγραμμα Screenr κατέγραψα σε βίντεο όλες τις κινήσεις μου στον υπολογιστή μου καθώς και τα ηχητικά αποσπάσματα από κάποια σημεία της παρουσίασης (προέρχονται από το βίντεο της εκπαιδευτικής τηλεόρασης Άξιον Εστί-Τα Πάθη). Η επόμενη κίνηση ήταν να δημοσιεύσω το βίντεο στο youtube.
Το Screenr είναι πολύ απλό και εύχρηστο εργαλείο που το μόνο που χρειάζεται είναι ένα Sign Up στο Twitter. Υπάρχει επεξηγηματικό βίνεο στην αρχική σελίδα.

2 σχόλια:

Διονύσης Μάνεσης είπε...

Βρε, Λίτσα μου, κόψε λίγη ταχύτητα, είναι αδύνατο να σε προλάβει κανείς..

( Τώρα, τι να πω; "Μπράβο, συναδέλφισσα" κλπκλπ; Μπα..Μάλλον "καλό μήνα"...)

Ε. Στάμου είπε...

Καλό μήνα Διονύση.
Ετοιμάζουμε τη γιορτή για τις 28 Οκτωβρίου με αφιέρωμα και στα Πάθη του Ελύτη και σκέφτηκα να δώσω στα παιδιά το σχεδιάγραμμα του έργου για να το καταλάβουν και να ακούσουμε και κάποια ηχητικά αποσπάσματα γνωρίζοντας τι ακούμε κι από ποια ενότητα των Παθών. Αυτό μόνο, τίποτε άλλο.
Να έχετε καλή εβδομάδα.