το ιστολόγιο της Στάμου Ευαγγελίας, φιλολόγου, επιμορφώτριας ΤΠΕ
Photo Album: Άγγελου Καλογερίδη

Κυριακή, 20 Σεπτεμβρίου 2009

Γιάννης Ρίτσος. Ο διαχρονικός Έλληνας. «Να λες: ουρανός˙ κι ας μην είναι.»

«να λες: ουρανός˙ κι ας μην είναι»

έλεγε ο Γιάννης Ρίτσος δίνοντας κουράγιο στον εαυτό του τα χρόνια της μοναξιάς του στην εξορία. «Ο διαχρονικός Έλληνας» με την πολύπλευρη προσωπικότητα παρουσιάζεται (26 Σεπτεμβρίου - 30 Οκτωβρίου) στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, σε μια έκθεση για τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του, που επιμελήθηκε η βιογράφος του Αγγελική Κώττη. (Ελευθεροτυπία)

Από την ιστοσελίδα του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης που αναφέρεται στην έκθεση, διαβάζουμε ότι ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος ήταν πολύπλευρη προσωπικότητα, με μακρά παρουσία στον χώρο της ποίησης, από το 1934 που δημοσιεύεται η πρώτη του ποιητική συλλογή Tρακτέρ, ως το 1989 που καταθέτει τις τελευταίες συλλογές του, Δευτερόλεπτα και Σφυρίγματα πλοίων. Το αφιέρωμα του Μουσείου επιχειρεί να επισημάνει ένα επιλεκτικό, πλην όμως ενδεικτικό, στοιχείο του ποιητικού του στοχασμού (χειρόγραφα, κυρίως ρήσεις ή αποσπάσματα πολύστιχων ποιημάτων), εστιάζοντας το ενδιαφέρον και στην εικαστική δημιουργία του ποιητή.
Η πέτρα, το βότσαλο, το χαλίκι ήταν τα υλικά της ζωγραφικής του Γιάννη Ρίτσου, ήταν «η άφθονη πρώτη ύλη που πάνω της μπορούσες μ` ένα μαρκαδόρο ή με λίγη σινική μελάνη να εγγράψεις ή να υπογραμμίσεις αυτό που η ίδια η πέτρα υπαγόρευε...». Το ενδιαφέρον του αυτό για τη ζωγραφική εκδηλώθηκε σε ώρες απομόνωσης, ίσως από τη «... γενική ανάγκη της έκφρασης που αντιμάχεται τη φθορά και τη μοναξιά...».

Το αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο συνοδεύεται, επίσης, από φωτογραφίες από τα νεανικά του χρόνια, τα χρόνια της περισυλλογής και της απομόνωσης, τα χρόνια της αναγνώρισης.

Όλα τα εκθέματα του αφιερώματος προέρχονται από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη, το οποίο με προθυμία ανταποκρίθηκε στον δανεισμό τους.

Ο Μιχάλης Γκανάς διαβάζει ένα απόσπασμα από τη Ρωμιοσύνη
κι ένα ποίημα από τα Σφυρίγματα πλοίων


(από το CD "Σύγχρονοι έλληνες ποιητές διαβάζουν ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου" που κυκλοφόρησε με το περιοδικό Το Δέντρο αρ. τ. 169-170)

ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Αποχαιρετιστήρια χρώματα των δειλινών. Καιρός να ετοιμάσεις
τις τρεις βαλίτσες – τα βιβλία, τα χαρτιά τα πουκάμισα–
και μην ξεχάσεις εκείνο το ρόδινο φόρεμα που τόσο σού πήγαινε
παρ` ότι το χειμώνα δε θα το φορέσεις. Εγώ,
τις λίγες μέρες που μας μένουν ακόμη, θα ξανακοιτάξω
τους στίχους που έγραψα Ιούλιο κι Αύγουστο
αν και φοβάμαι πως τίποτα δεν πρόσθεσα, μάλλον
πως έχω αφαιρέσει πολλά, καθώς ανάμεσά τους διαφαίνεται
η σκοτεινή υποψία πως αυτό το καλοκαίρι
με τα τζιτζίκια του, τα δέντρα του, τη θάλασσά του,
με τα σφυρίγματα των πλοίων του στα ένδοξα λιογέρματα,
με τις βαρκάδες του στο φεγγαρόφωτο κάτω απ’ τα μπαλκονάκια
και με την υποκριτική ευσπλαχνία του, θα `ναι το τελευταίο.

Το ποίημα αυτό είναι "κατά πάσα πιθανότητα, το τελευταίο ποίημα που έγραψε. ...ανήκει στη συλλογή "Σφυρίγματα πλοίων", που έχει βρεθεί μόνο σε πρώτη γραφή και περιλαμβάνεται στον τόμο "Αργά πολύ αργά μέσα στη νύχτα", εκδόσεις "Κέδρος", σ. 233", γράφει η Αγγελική Κώττη στο βιβλίο της "Γιάννης Ρίτσος. Ένα σχεδίασμα βιογραφίας", σελ. 209.

Υ.Γ. Η κ. Αγγελική Κώττη γράφει στα σχόλια: "Το τελευταίο καλοκαίρι είναι όντως το τελευταίο ποίημα που έγραψε. Τώρα που είδα τα χειρόγραφα, μπορώ να το επιβεβαιώσω". Την ευχαριστώ πολύ για την επίσκεψη και την επιβεβαίωση.

5 σχόλια:

Εαρινή Συμφωνία είπε...

Ευχαριστώ θερμά για την ανάρτηση. Αλλαξες σχολείο φέτος; Το τελευταίο καλοκαίρι είναι όντως το τελευταίο ποίημα που έγραψε. Τώρα που είδα τα χειρόγραφα, μπορώ να το επιβεβαιώσω.

Ε. Στάμου είπε...

Για να δούμε Αγγελική μήπως καταφέρουμε να μεταφερθούμε εμείς. Άλλαξα, δυστυχώς. Είμαι σε δύο σχολεία φέτος. Θα προσπαθήσω μαζί και με μια άλλη συνάδελφο, μήπως και καταφέρουμε να σας επισκεφθούμε. Να δούμε πρώτα αν θα υπάρξει ανταπόκριση από τους μαθητές για να ρυθμίσουμε και τα υπόλοιπα. Δεν έχουμε και πολλά χρονικά περιθώρια.

Φαίνεται πως τα αντίγραφα θα ήταν μια κάποια λύση.
Καλή επιτυχία!

Διονύσης Μάνεσης είπε...

( δίκην μαϊντανού, ως συνήθως):
Τα παιδιά θα μπορέσουν πιθανότατα να φιλοξενηθούν σε οικογένειες άλλων παιδιών, συμμαθητών τους της Αθήνας, του σχολείου μας, κάτι που μπορεί να είναι ανθρώπινο, διασκεδαστικό και...οικονομικό.

Λίτσα, αυτό που έκανες ήταν απαράδεκτο και αντισυναδελφικό.
Γιατί κι εμείς, ούτως ή άλλως είναι αδύνατο, είναι πάνω από τις δυνάμεις μας, να μην κάνουμε ανάρτηση για την έκθεση της Αγγελικής. Όμως...είναι ανάγκη να μας ανεβάζεις τον πήχυ τόσο ψηλά και να σπάμε τα μούτρα μας; :-)

Λοιπόν, ραντεβού στο κυκλαδικής!

Ε. Στάμου είπε...

Διονύση, τι να σου πω παιδάκι μου. Είναι αδύνατο, είναι πάνω από τις δυνάμεις σου να μην προσφέρεις στέγη ανθρωπιάς! Σ` ευχαριστώ πολύ πολύ. Να δούμε, το συζητήσαμε με την Άννα να το προτείνουμε καταρχήν στα σχολεία μας και ...βλέπουμε. Όπως και να `χει θα δούμε πως θα "εκμεταλλευτούμε" τους αγαπημένους ριτσικούς φίλους μας.

(Κοίτα, μην σπας πλάκα γιατί μόνο σε ουζερί της Πλάκας θα εξιλεωθείς;:-)

Ειρήνη Λιβανού είπε...

Οι αναρτήσεις σου είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσες και κατατοπιστικότατες!
Η σκέψη σας να φέρετε τα παιδιά σας στην έκθεση είναι πολύ καλή και νομίζω ότι όλοι θα την χαρείτε (εμείς πήραμε μια μικρή γεύση από Ρίτσο, όταν φωτογραφήσαμε κάποια έργα του..). Μακάρι να μπορέσουμε να φανούμε, με όποιο τρόπο, χρήσιμοι κι εμείς.