Από την Ενημέρωση της Πύλης για την Ελληνική Γλώσσα

Ψηφιακή Λογοτεχνία
Η Τζέσικα Πρέσμαν, επίκουρη καθηγήτρια Αγγλικών στο πανεπιστήμιο Γέιλ, ήταν καλεσμένη του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και παρουσίασε στο κοινό το "ρεύμα" της ψηφιακής λογοτεχνίας.

Η Ποιητική ωριμότητα της "γενιάς του `80"
Άρθρο της εφημερίδας "Καθημερινή" για τη γενιά του ’80 και, ειδικότερα, για τον Ευγένιο Αρανίτση, τον Χάρη Βλαβιανό και τη Δήμητρα Χριστοδούλου.

Η κόρη του Γιάννη Ρίτσου μιλά για την προσωπικότητα και το έργο του
Εκατό χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη γέννηση του Γιάννη Ρίτσου (1909-1990). Για την προσωπικότητα και το έργο του μιλά στη "Μακεδονία" η κόρη του, Έρη Ρίτσου.

Άγνωστο νεανικό πορτρέτο του Κ. Καβάφη
Μία άγνωστη εικόνα του Κ. Καβάφη, που δείχνει τον ποιητή σε νεαρή ηλικία, αποκαλύπτει ο συλλέκτης και ποινικολόγος Κώστας Κούτρας.

36ο ετήσιο συνέδριο της Π.Ε.Φ.: "Η θέση της λογοτεχνίας στη Β/θμια Εκπαίδευση"
Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Λέσβου θα φιλοξενήσει στη Λέσβο το 36ο Συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων με θέμα "Η θέση της λογοτεχνίας στην Β/θμια Εκπ/ση". Το συνέδριο θα διεξαχθεί στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης από 12 έως 14 Νοεμβρίου.

Το ταγκό της προσωπικής αντωνυμίας

Το βρήκα στην e-Πύλη των Φιλολόγων.
Ένα tango για τους μαθητές, για να μάθουν τις προσωπικές αντωνυμίες "και να πουν κι ένα τραγούδι" ή καλύτερα, για να πουν ένα τραγούδι και να τις μάθουν...
Ειδικό βραβείο σύνθεσης περιοδικού RAM, 2002.
Το video είναι απόσπασμα από το DVD "Comme un jardin la nuit" (Νυχτερινός κήπος), και πρόκειται για ζωντανή ηχογράφηση στη Lyon τον Σεπτέμβρη του 2008 της Αγγελικής Ιωννάτου και της Κατερίνας Φωτεινάκη, της οποίας είναι και η σύνθεση.
"Και η συνέχεια, ίσως με μια σάμπα για τα ανώμαλα ρήματα!"(ευφυέστατο και το σχόλιο).
Ποιος τα πιάνει τα πρωτάκια μου!

Οδυσσέας Ελύτης, Τα Ρω του έρωτα: Όλα τα πήρε το καλοκαίρι

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
ττττ τ’ άγριο μαλλί σου στην τρικυμία
ττττ το ραντεβού μας η ώρα μία
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
ττττ τα μαύρα μάτια σου το μαντίλι
ττττ την εκκλησούλα με το καντήλι
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
ττττ κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
ττττ με τα μισόλογα τα σβησμένα
ττττ τα καραβόπανα τα σχισμένα
Μες στις αφρόσκονες και τα φύκια
ττττ όλα τα πήρε τα πήγε πέρα
ττττ τους όρκους που έτρεμαν στον αέρα
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
ττττ κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι.

Γ. Ρίτσος, Η Σονάτα του Σεληνόφωτος

"Άφησέ με να `ρθω μαζί σου."

Photo

"Τέσσερις μόνο μέρες χρειάστηκαν στον Γιάννη Ρίτσο για να ολοκληρώσει τη σύνθεση Η σονάτα του σεληνόφωτος. Από τις 14 έως τις 17 Ιουνίου του 1956, σχεδόν απνευστί, ο ποιητής δημιουργεί το σπουδαιότερο ίσως έργο του.
...Όταν τη γράφει, ο Γιάννης Ρίτσος είναι 47 ετών. Έχει καταδυθεί στον πυρήνα της ύπαρξης και γνωρίζει:

Καθένας μονάχος πορεύεται στον έρωτα,
μονάχος στη δόξα και στο θάνατο.

...Ο Γιάννης Ρίτσος τιμήθηκε για τη «Σονάτα του σεληνόφωτος» με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης εξ ημισείας με τον Άρη Δικταίο." (Εαρινή Συμφωνία)

Στις 28/2/1957 δημοσιεύτηκε ολόκληρη η Σονάτα του σεληνόφωτος στα Γαλλικά Γράμματα σε μετάφραση του Αλέκου Καρατζά. Στο ίδιο τεύχος δημοσιεύτηκε άρθρο του μεγάλου Γάλλου ποιητή Λουί Αραγκόν, που μιλάει με ακράτητο ενθουσιασμό γι αυτό το έργο του Ρίτσου.

"Πρέπει να τον χαιρετήσουμε και να πούμε πάρα πολύ μεγαλόφωνα πως είναι ένας από τους πιο μεγάλους και τους πιο μοναδικούς ποιητές σήμερα. Όσο για μένα τίποτα από πολύ καιρό δεν μου είχε δώσει όπως μου τόδωσε αυτό το τραγούδι, το βίαιο τράνταγμα της μεγαλοφυΐας. Ξέρω: Η λέξη αυτή δεν προφέρεται ή τουλάχιστο δεν πρέπει να γράφεται. Όμως εδώ δεν μπορώ να κάνω τίποτα. Δεν την αποσύρω."

Για το ποίημα αυτό ο μεταφραστής έγραψε: "Εκφράζει το τραγικό αδιέξοδο μέσα στο οποίο έχει πέσει ο ατομισμός κι ολόκληρος ο αστικός πολιτισμός".

"Μέσα σ` αυτή την ανοιξιάτικη νύχτα", προσθέτει ο Αραγκόν, "όπου μια ηλικιωμένη γυναίκα, ντυμένη στα μαύρα, μιλάει σ` ένα νέο... είναι άραγε η αστική τάξη; ο ατομισμός; Μα εκείνο που με συνεπαίρνει είναι ότι από τα δυο παράθυρα μπαίνει με το νυχτερινό φέγγος

η πολιτεία τσιμεντένια κι αέρινη,
ασβεστωμένη με φεγγαρόφωτο

...Κι αφού είπα αυτά θα ήθελα τώρα απλώς να βάλω τη Σονάτα στο γραμμόφωνο και να δημιουργήσω γύρω σας τη σιωπή όπου θ` αρχίσει το τραγούδι να ανθοβολάει αυτό το φεγγαρίσιο φως..."

Ο Γιάννης Ρίτσος διαβάζει Ρίτσο. "H Σονάτα του Σεληνόφωτος"

Η Μαρία Χαιρογιώργου-Σιγάρα παίζει το πρώτο μέρος (Adagio Sostenuto) της Σονάτας του Σεληνόφωτος op.27, αρ.2, του Beethoven

Στο τέλος του ποιήματος το ραδιόφωνο συνεχίζει να παίζει τη Σονάτα, αφού τα προβλήματα της ανθρώπινης ύπαρξης δεν έχουν τέλος.

Τα χρώματα της Σονάτας

Ο εντοπισμός και η καταγραφή, που έγινε από μαθητές των χρωμάτων της Σονάτας, οδήγησαν στη διαπίστωση ότι στην ουσία το ποίημα αποτελεί εικαστικό παιχνίδι του άσπρου και του μαύρου κυρίως, με μικρές σουρεαλιστικές χρωματικές εξαιρέσεις και λυρικές πολύχρωμες εκτροπές.
"Μαύρο, λευκό, κίτρινο, ροζ, κόκκινο και πορφυρό, γαλάζιο και η πολυχρωμία της "Δόξας του Θεού", που η βυζαντινή εικονογραφική παράδοση την αποδίδει και ως ουράνιο τόξο.

"Για τα χρώματα γράφει ο Νίκος Χατζηκυριάκος - Γκίκας (Περιπέτειες της σκέψης, 117-118):

"Αλληγορία της Ζωγραφικής"
Νικόλαος Γύζης

• Το άσπρο: η φωτεινότερη ουσία που διαθέτουμε. Σπανίως το μεταχειρίζεται κανείς σκέτο, παρά σε πολύ μικρές επιφάνειες/καθαρότητα.

• Το μαύρο: κι αυτό δεν είναι πάντα απόλυτα μαύρο / σταθερότητα, ευγένεια, αυστηρότητα, κριτήριο, τραγικότητα, έλλειψη, τρύπα, σπηλιά. Η ποιότητα του μαύρου είναι δύσκολη.

• Το γαλάζιο: ουρανός, θάλασσα, αντανάκλαση, ηρεμία, βάθος, όνειρο, γλυκύτητα, ύψος- αγγελικό.

• Το κόκκινο: φωτιά, βία, ένταση, παρουσία, πράξη , ώριμο, ζεστό. Το πορφυρό: αίμα, κρυμμένο, υπόγειο, απροσδόκητο, υπόκωφο, διαβολικό. μεγαλειώδες.

• Το κίτρινο : φως, φωνάζει, στριγγλίζει, γυαλίζει, τρομπέτα. Πολύτιμο, άγουρο, ξινό".

Το ποίημα αρχίζει με έναν πρόλογο-σκηνική οδηγία σε πεζό και τελειώνει με έναν επίλογο, πάλι σε πεζό. Η Ειρήνη Ιγγλέση, ηθοποιός, πλησιάζοντας το θεατρικό Ρίτσο, παρουσιάζει τη γυναίκα-πρωταγωνίστρια του ποιήματος (ΕΡΤ, οπτικοακουστικό αρχείο, κεφ. 60-63)

Τζόρτζιο ντε Κίρικο
"Τραγούδι αγάπης"

"Η γυναίκα με τα Μαύρα", γράφει η Χρύσα Προκοπάκη στην εισήγησή της με τίτλο "Η αποθέωση του δρόμου: μια πρώιμη σύνθεση του Ρίτσου" (Διεθνές συνέδριο: Ο Ποιητής και ο Πολίτης Γιάννης Ρίτσος), "μιλά σ` έναν ωραίο Νέο, ένα ανοιξιάτικο βράδυ, καθώς αφήνεται στη μαγεία του φεγγαρόφωτου, και ανακαλεί τη ζωή της, μια ζωή θελημένης στέρησης. Απευθύνει ένα διακριτικό αλλά επίμονο ερωτικό κάλεσμα

Άφησέ με να `ρθω μαζί σου.

Ευάλωτη και ικετευτική, προσπαθεί ωστόσο να προβάλει την πνευματική ανωτερότητά της. Στο παρελθόν, αγνοώντας τα ωραία σώματα, ανυψωνόταν

σε μιαν αποθέωση αρνημένων άστρων

Τώρα, στο γύρισμα του βίου της, ομολογεί πως τίποτα απ` αυτά "δε φτάνει".
Μέσα στο στοιχειωμένο σπίτι της Σονάτας όλα γίνονται εφιαλτικά.

κάποια βήματα ακούγονται, - δεν είναι δικά μου [...]
η μεταμέλεια λένε, φοράει ξυλοπάπουτσα

Γκίκας-Χατζηκυριάκος Νίκος
"Καρέκλα και διάφορα αντικείμενα"

Μεταμέλεια, ματαιωμένη επιθυμία, ανεπίδοτα μηνύματα.
Ο Νέος της Σονάτας "θα κατηφορίζει τώρα μ` ένα ειρωνικό κ` ίσως συμπονετικό χαμόγελο στα καλογραμμένα χείλη του και μ` ένα συναίσθημα απελευθέρωσης".

Salvador Dali
"Μελαγχολία"

Η Γυναίκα, ίσως εξέλθει στην "πολιτεία του μεροκάματου". Ωστόσο, η τραυματισμένη φωνή της στέρησης θα αντηχεί στ` αφτιά μας όπως εκείνη η μόνιμη επωδός":

"Άφησέ με να `ρθω μαζί σου."

Μαθητές - Καθηγητές "συναντιούνται" με το Ρίτσο για να κάνουν κάτι σπουδαίο

Σάββατο απομεσήμερο, λοιπόν, και το αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη στην Πειραιώς «βουίζει» από τις φωνές των παιδιών. Είναι μαθητές από το 6ο Λύκειο Καλλιθέας και από το 10ο Λύκειο Πειραιά που δέχτηκαν με χαρά την πρόσκληση του Μουσείου: να παρουσιάσουν την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης (21 Μαρτίου), ένα θέαμα για τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Γιάννη Ρίτσου.

Συμπαραστάτες τους, εκτός από το Μουσείο, μπλόγκερ που ασχολούνται με τη λογοτεχνία. Αλλωστε, και τα δύο σχολεία έχουν ιστοσελίδα (μπλογκ).

Δουλεύουν «με την ψυχή γεμάτη Ρίτσο», όπως λέει ο Διονύσης, ο καθηγητής τους, που μαζί με τη Λίλα, την Ειρήνη και άλλες εξαιρετικές εκπαιδευτικούς πασχίζουν να βάλουν το ποτάμι σε μια κοίτη χωρίς να κόψουν τον αυθορμητισμό και τη χαρά των παιδιών. Είκοσι ζευγάρια αυτιά ρουφάνε τις οδηγίες, είκοσι ζευγάρια μάτια αστράφτουν βλέποντας. Το κυριότερο: αντίστοιχα «μάτια ψυχής» αποθησαυρίζουν στίχους, εικόνες, μουσικές, αξίες, παραδείγματα, ομορφιά, ζωή.

«Στην αρχή συναντηθήκαμε με τον Ρίτσο μέσα από τους στίχους του, από τις ζωγραφιές του, από τις μαρτυρίες των άλλων για τη ζωή του, από τις πέτρες του, από τα τραγούδια του Μίκη και του Λεοντή», σημειώνει ο Διονύσης. «Μας άρεσε, τον αγαπήσαμε. Μετά, όμως, αρχίσαμε να τον συναντάμε παντού. Η ποίησή του, φως που απλώνεται πια στην κάθε μέρα μας, μας τονώνει και συντροφεύει τα όνειρά μας».

Η πρόβα προχωρά, τα παιδιά με τα φωτεινά μάτια απευθύνονται με εμπιστοσύνη και αγάπη στους ακάματους δασκάλους τους, που δίνουν την ψυχή τους: «κύριε», «κυρία»... έχουν ερωτήσεις, προτάσεις, σκέψεις. Ωρα να φύγουμε. Ραντεβού στην παράσταση!

Αγγελική Κώττη

Πηγή: Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ