Η ποίηση στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και ο ρόλος του διαδικτύου

"Λανθάνουσα κοινή ανθρώπινη ανάγκη για ουρανό"
ήταν ο ορισμός για την Ποίηση που έδωσε ο Μίλτος Σαχτούρης

ενώ ο Γιώργος Σεφέρης είχε πει πως
"η Ποίηση έχει τη ρίζα της στην ανθρώπινη ανάσα"

Το παρακάτω κείμενο αποτελούν αποσπάσματα της ομιλίας του Γιάννη Παππά, στο συνέδριο που έγινε στην Αθήνα στις 8-9 Μάιου 2009 με θέμα «Η Ποίηση σήμερα». Το συνέδριο ήταν αφιερωμένο στην μνήμη του Τάσου Λειβαδίτη και οργανώθηκε από το μορφωτικό τμήμα της ΕΣΗΕΑ και το πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.
Ο Γιάννης Η. Παππάς είναι πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων Πατρών και διευθυντής του λογοτεχνικού περιοδικού Διαπολιτισμός.

«Κι οι ποιητές τι χρειάζονται σε μίζερους καιρούς;»

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ
ΜΕ ΚΙΤΡΙΝΑ ΜΕΓΑΛΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ

Ο ποιητής κύριοι περισσεύει!
Μου το ’παν οι τσιγγάνες ένα βράδυ.
Μου το ’χε πει κ’ η μάνα μου παλιότερα:
«Πρόσεξε, πρόσεξε σ’ αυτό τον κόσμο που σ’ έφερα.
Στο λέω για το καλό σου, παιδάκι μου,
CINTURATO υπάρχει μόνο PIRELLI».
Μα εγώ δεν την άκουσα.

(Λευκοπλάστης για Μικρές και Μεγάλες Αντινομίες – 1971)

Ο Ελύτης πάλι στο κείμενό του με τον τίτλο Η μέθοδος του «Άρα» γράφει:
«Μπαίνοντας ο εικοστός αιώνας στο τελευταίο του τέταρτο, αισθάνομαι άστεγος και περιττός. Όλα είναι κατειλημμένα – ως και τ’ άστρα. Οι άνθρωποι έχουν απαλλαγεί από κάθε παιδεία, όπως στην εποχή του Τσέγκις Χαν, και δεν ερωτεύονται ούτε κατ’ ιδέαν. Πρωθυπουργοί συναλλάσσονται με προσωπιδοφόρους, ποικίλες ομάδες καταλαμβάνουν αεροπλάνα και συλλαμβάνουν ομήρους, ενώ οι κολεγιόπαιδες λύνουν εκπληκτικές εξισώσεις με ευκολία που είναι ν’ απορείς: συν, πλην, δια, επί – άρα. Το μυστικό στη ζωή αυτή, φαίνεται, δεν είναι αν είσαι δούλος ή όχι. Καθόλου. Είναι να οδηγείσαι με συνέπεια σε κάποιο “άρα” και να έχεις έτοιμη την απάντηση. Πολύ ωραία. Μπροστά όμως σε μια φράση ποιητική, για ποιο λόγο αυτό το “άρα” στομώνει;».

Σε μια κοινωνία, στην οποία όλα αποτιμούνται με το χρήμα, κάθε δραστηριότητα με τη χρησιμότητά της , οι ποιητές δεν μπορεί παρά να νιώθουν περιττοί . Η απειλή πιστεύω ότι προέρχεται κυρίως από την χρησιμοθηρία, τον ωφελιμισμό και την υπερκαταναλωτική μανία. Ποτέ άλλοτε οι άνθρωποι δεν αγωνίζονταν για να αποκτήσουν τόσα πολλά υλικά αγαθά.

Μέσα στον παγκοσμιοποιημένο οικονομικά και πολιτιστικά τεχνολογικό κόσμο ποιος είναι ο ρόλος του Διαδικτύου;
Και γενικότερα ποια είναι η σχέση λογοτεχνίας και διαδικτύου;

Η λογοτεχνία δεν κινδυνεύει τόσο από τα ηλεκτρονικά μέσα όσο από τις αξίες που κυριαρχούν στην σημερινή εποχή. Η λογοτεχνία κινδυνεύει από την αντίληψη του σύγχρονου ανθρώπου να θέλει να αποκτά και να κερδίζει ό,τι του είναι ωφέλιμο και ευχάριστο όσο γίνεται πιο άκοπα και γρηγορότερα. Κινδυνεύει από την επιδίωξη , με κάθε τρόπο, των υλικών αγαθών, από την λατρεία του χρήματος και την ματαιοδοξία. Από το φτηνό, το επιφανειακό και το χυδαίο της εποχής μας.
...Στην εποχή της ψηφιακής επανάστασης η παραδοσιακή αντίληψη περί λογοτεχνίας και βιβλίου έχει μεταβληθεί και όλα έχουν ανατραπεί ή υποστεί σοβαρές μεταλλάξεις. Παρ΄ όλα αυτά βλέπουμε ότι οι δύο καταστάσεις συνυπάρχουν και η μία τροφοδοτεί την άλλη. Η συνέχεια όμως πιστεύω ότι μπορεί βάσιμα να προβλεφθεί: ακόμη και αν η λογοτεχνία του βιβλίου δεν πάψει ποτέ να πλουτίζει τη ζωή μας, είναι αναγκασμένη να προσαρμοστεί τελικά στην πραγματικότητα των νέων μέσων, πρέπει να μάθει να ζει στο καινούριο περιβάλλον. Άλλος δρόμος δεν υπάρχει.

...Μεγάλο ρόλο στην διαμόρφωση της πνευματικής συγκρότησης των νέων ανθρώπων εκτός από την οικογένεια, παίζει το σχολείο το οποίο σήμερα δεν δίνει τα κατάλληλα ερεθίσματα στα παιδιά για να ασχοληθούν με την ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων πόσο μάλλον της ποίησης. Το σχολείο θα πρέπει να αγκαλιάσει όλα όσα αποτελούν καθημερινές εμπειρίες των παιδιών και να προσφέρει και άλλες, εκμεταλλευόμενο όλες τις σύγχρονες μορφές επικοινωνίας που έχουν μια μακρινή ή κοντινή σχέση με την ανάγνωση: τα διάφορα έντυπα, τα ένθετα των εφημερίδων για το βιβλίο, τους καταλόγους των εκδοτικών οίκων, τα ντοκιμαντέρ για συγγραφείς και τις τηλεοπτικές εκπομπές για το βιβλίο, την παρουσία του βιβλίου στο Διαδίκτυο, τη μελοποιημένη ποίηση και τα κινηματογραφικά έργα που βασίζονται
σε μυθιστορήματα.
Κυρίως, θα πρέπει να καταστήσουμε την ανάγνωση μέσον επικοινωνίας. Να τους δώσουμε δηλαδή ευκαιρίες ανταλλαγής απόψεων γύρω από αυτά που διαβάζουν, πέρα από την ορισμένη σχέση δάσκαλος - διδασκαλία κειμένου - εξέταση του μαθητή.
Βασική προϋπόθεση είναι να υπάρχει σε κάθε σχολείο οργανωμένη και καλά εξοπλισμένη βιβλιοθήκη και κατάλληλα εποπτικά μέσα. Να αλλάξει ο χρησιμοθηρικός προσανατολισμός της εκπαίδευσης και να γίνει περισσότερο ανθρωποκεντρικός. Να μην αποτελεί το σχολείο έναν προθάλαμο και προπονητήριο για το πανεπιστήμιο. Να ανοίξει το σχολείο στην κοινωνία και να γίνονται πολιτιστικές δράσεις για όλες τις τάξεις. Να γίνουν τα σχολεία πολιτιστικά κέντρα σε κάθε γειτονιά.

... Αν δεν δώσουμε βαρύτητα στην παιδεία που προσφέρουμε στα σχολεία, δεν νομίζω ότι υπάρχει περίπτωση να αλλάξουν τα πράγματα στην κοινωνία.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό λογοτεχνικό περιοδικό Δι@πολιτισμός.

Υπάρχουν 68 Video από το συνέδριο, ανεβασμένα στο site You Tube .

Photo: deviantART.com

Αλέκος Αργυρίου: ο «μηχανικός» της λογοτεχνίας

«...κι ο θάνατος μια πρόσθεση, όχι αφαίρεση. Τίποτα δεν χάνεται»

(Γ. Ρίτσος, «Οταν έρχεται ο ξένος»)

Κορυφαίος μελετητής της ελληνικής λογοτεχνίας, ο ακαταπόνητος Αλέξανδρος Αργυρίου πέθανε το βράδυ της περασμένης Παρασκευής στα 88 του χρόνια, αφήνοντας πίσω του μοναδικό έργο. Η κηδεία του θα γίνει σήμερα, στις 3.30 μ.μ., στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.

Αν ένα μεγάλο μέρος της ζωής του, τη μισή ζωή του και περισσότερο, το πέρασε στις οικοδομές και στις σκαλωσιές, την άλλη μισή την πέρασε στις φιλολογικές σκαλωσιές, τις οποίες μάλιστα είχε το προνόμιο (ως μη σπουδάσας τυπικά τη φιλολογία) να τις κατασκευάσει ο ίδιος» έγραφε ο ποιητής Νάσος Βαγενάς στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού «Αντί», όπου φιλοξενήθηκε αφιέρωμα στον Αλέκο Αργυρίου.

Ο Αλέξανδρος Αργυρίου (φιλολογικό ψευδώνυμο του Αλέξανδρου Κουμπή), γεννήθηκε το 1921 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Το 1930 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ. Στο χώρο της λογοτεχνικής κριτικής εμφανίστηκε το 1947. Κείμενά του έχουν δημοσιευτεί, μεταξύ άλλων, στα περιοδικά Ελεύθερα Γράμματα, Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, Εποχές, Η Λέξη, Το Δέντρο, Νέα Εστία, Αντί, Πόρφυρας, καθώς και στις εφημερίδες Δημοκρατικός Τύπος, Καθημερινή, Ελευθεροτυπία, Τα Νέα, Το Βήμα κ.ά.

Η κριτικογραφία καθώς οι μελέτες του εστιάζουν στον πεζό και τον ποιητικό λόγο του 20ού αιώνα. Πλούσιο σε όγκο και ποιότητα το έργο του, τιμήθηκε με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο (1998) για τη συνολική προσφορά του στα ελληνικά γράμματα. Είχε προηγηθεί το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου (1984) για το έργο του «Διαδοχικές αναγνώσεις Ελλήνων υπερρεαλιστών».

Κορωνίδα της προσφοράς του Αλέξανδρου Αργυρίου αποτελεί το οκτάτομο έργο «Ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας» (εκδόσεις Καστανιώτη). Καλύπτει την περίοδο 1918-1974 , συσχετίζοντας τα λογοτεχνικά φαινόμενα με τα πολιτικά γεγονότα και τις διαμορφωθείσες ιδεολογίες «από τα χρόνια του Μεσοπολέμου» έως και τη χούντα, «όταν η Δημοκρατία δοκιμάζεται, υπονομεύεται και καταλύεται». Για την Ιστορία του είχε τιμηθεί με το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών.

Πιο πρόσφατη κυκλοφορία βιβλίου αποτελεί το μελέτημα «Τάκης Παπατσώνης» (εκδόσεις Γαβριηλίδης, 2009).

• Καθημερινή
• Ελευθεροτυπία
• ΕΚΕΒΙ

• Άρθρο της Ελισάβετ Κοτζιά στην Καθημερινή

Τάσος Λειβαδίτης "Είκοσι χρόνια μετά"

H Επιτροπή Λογου και Τέχνης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων πραγματοποιεί εκδήλωση - αφιέρωμα που γίνεται για τον ποιητή Τάσο Λειβαδίτη: "Είκοσι χρόνια μετά", την Τετάρτη, 20 Μαΐου 2009 και ώρα 6:30 το απόγευμα, στην αίθουσα "Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος" της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας.

Ομιλητές:

• Σόνια Ιλίνσκαγια
• Γεωργία Λαδογιάννη
• Παναγιώτης Νούτσος
• Απόστολος Μπενάτσης

Την εκδήλωση πλαισιώνουν απαγγελίες ποιημάτων από την ηθοποιό κ. Κατερίνα Διδασκάλου και
η μουσική συντροφιά του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με αποσπάσματα από τα Λυρικά του Τάσου Λειβαδίτη σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη



Λειβαδίτης Τάσος

Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου '09 1-6-22/8

Όλη η ορμή και η τρυφερότητα του θεάτρου, του χορού και της μουσικής θα κατακλύσει τις επόμενες μέρες και ως τις 22 Αυγούστου την Αθήνα και την Επίδαυρο, καθώς από την 1η Ιουνίου μπαίνουμε στις υπέροχες μέρες και νύχτες του Φεστιβάλ.

Η LifO παρουσιάζει το ετήσιο αφιέρωμά της στο Φεστιβάλ σε 55 σελίδες καταιγιστικών εικόνων και εξομολογήσεων των καλλιτεχνών που θα κλέψουν την παράσταση.

«Άφησέ με να 'ρθω μαζί σου. Τι φεγγάρι απόψε!»

photo

Η ποίηση του Γιάννη Ρίτσου μετασχηματίζεται και κατακτάται εκ νέου μέσα από το αφιέρωμα του Φεστιβάλ για τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του ποιητή.

Πρέπει να ομολογήσουμε πως το αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο δεν αποτελεί έκπληξη, μιας και φέτος είναι το Έτος Ρίτσου, αφού συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννησή του. Το αφιέρωμα είναι τριπλό και ξεκινά στο Χώρο Η της Πειραιώς 260, με τρεις δραματικούς μονόλογους (1-5/6).

Η Σονάτα του σεληνόφωτος (1956) θα παρουσιαστεί σε σκηνοθεσία και ερμηνεία της Ρούλας Πατεράκη, το Όταν έρχεται ο ξένος (ερμηνεύει ο Ακύλλας Καραζήσης) αλλά και η Φαίδρα (ερμηνεύει η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη) σε σκηνοθεσία Βίκτωρα Αρδίττη. Το Φεστιβάλ μάς δίνει την επιλογή να δούμε έναν, δυο ή και τρεις μονόλογους.

Το αφιέρωμα συνεχίζεται στις 10 Ιουνίου: ο Μίκης Θεοδωράκης με τη Λαϊκή Ορχήστρα του θα παίξει τα κορυφαία έργα της συνάντησης Ρίτσου-Θεοδωράκη και θα ερμηνεύσουν τη Ρωμιοσύνη, τον Επιτάφιο και τα Δεκαοχτώ Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας (συμμετέχουν η Νένα Βενετσάνου, ο Δημήτρης Μπάσης, η Καλλιόπη Βέττα και o Αλέξανδρος Χατζής).

Το πιο ενδιαφέρον, πάντως, το κρατήσαμε για το τέλος: ο Δημήτρης Μαυρίκιος έχει αναλάβει να σκηνοθετήσει το πιο αυτοβιογραφικό ποίημα του Γιάννη Ρίτσου, το «Τερατώδες αριστούργημα». Η παράσταση, που θα ανέβει στις 24 και στις 25 Ιουλίου στο Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου, επιχειρεί να «ανοίξει ρωγμές στο ποίημα» για να συνομιλήσει με τα υπόλοιπα έργα του ποιητή, τους ήρωές τους, τον ίδιο τον εαυτό του. Συμβουλεύουμε τους θεατές να δουν την παράσταση έχοντας υπόψη τους ότι η πρώτη λέξη του εισαγωγικού σημειώματος είναι «μόνος».

Πηγή: LIFO

Τι λέει ο Εμμανουήλ Κριαράς για τη γλωσσική κατάσταση των μαθητών

Ο καθηγητής Εμμανουήλ Κριαράς μιλά στην εφημερίδα "ΠΑΤΡΙΣ" της Κρήτης για το εκπαιδευτικό σύστημα, για τα λάθη που έχουν γίνει, αλλά και για το τι πρέπει να γίνει ώστε να βελτιωθούν τα πράγματα, αναφέρεται στους σημερινούς νέους, αλλά και στην αυτοβιογραφία του που πρόκειται να κυκλοφορήσει πολύ σύντομα.

Ο μεγάλος δημοτικιστής και κορυφαίος Έλληνας φιλόλογος, που διανύει το 103ο έτος της ηλικίας του, υποστηρίζει ότι η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών οδηγεί σε πλήρη σύγχυση τους μαθητές του Γυμνασίου, αφού από το Δημοτικό είναι ακόμα ακατάρτιστοι στη σημερινή τους γλώσσα. Στις μέρες μας «αγωνιζόμαστε, σχεδόν ματαίως, να διατηρήσομε σταγόνα ανθρωπισμού μέσα στην ολοκληρωτική σύγχρονη τεχνολογία» και προσθέτει ότι «Οφείλομε προπαντός να φροντίσομε ώστε να διασωθεί η γλώσσα μας, η νέα ελληνική και να διατηρήσομε την κληρονομημένη ζωντανή παράδοση του αρχαίου λόγου».

"Χρειάζεται να περιοριστεί ο αριθμός των μαθημάτων, αλλά και η ύλη του κάθε μαθήματος στα βασικά και απαραίτητα".

"Στο γυμνάσιο ο μαθητής πρέπει απλώς να προϊδεαστεί ως προς την αρχαία γλώσσα, ενώ σήμερα φιλοδοξούμε να επιτύχομε το ακατόρθωτο: παράλληλη προσπέλαση δύο γλωσσικών μορφών από μαθητές όχι ανάλογα παρασκευασμένους".

"Εγκληματούμε όταν δεν βλέπουμε τη σημερινή γλωσσική κατάσταση στο Γυμνάσιο".

"Εκείνο που είναι απαραίτητο στο μαθητή του γυμνασίου είναι να κατακτήσει όσο γίνεται καλύτερα τη σύγχρονή του γλώσσα, να ακούσει από τον αρμόδιο δάσκαλο υπαινιγμούς χρήσιμους για την αρχαία γλώσσα ώστε να είναι έτοιμος στο λύκειο να γνωρίσει τα μυστικά της αρχαίας. Πρέπει σʼ αυτά να περιοριστούμε και όχι, όπως γίνεται σήμερα, να επιδιώκομε συστηματική διδασκαλία του αρχαίου ελληνικού λόγου".

Διαβάστε τη συνέντευξη στην alfavita