«Οδυσσέας Ελύτης. Ο ποιητής του Αιγαίου»

Τα βίντεο που διάνθισαν την παρουσίαση του Γενικού Λυκείου Πεδινής Ιωαννίνων στο 5ο Διεθνές Μαθητικό Συνέδριο με θέμα: «Οδυσσέας Ελύτης. Ο ποιητής του Αιγαίου».

"Ασάλευτες μνήμες" από ένα μοναδικό ταξίδι με τον Οδυσσέα Ελύτη

Ολοκληρώθηκε με εξαιρετική επιτυχία το 5ο Διεθνές Μαθητικό Συνέδριο με θέμα: «Οδυσσέας Ελύτης. Ο ποιητής του Αιγαίου», που διοργάνωσαν το Ζωγράφειο Λύκειο Κωνσταντινούπολης και τα Εκπαιδευτήρια Ε. Μαντουλίδη Θεσσαλονίκης, υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, στη Θεσσαλονίκη, από 30 Μαρτίου έως 3 Απριλίου 2016. Τριακόσιοι περίπου μαθητές και εκπαιδευτικοί από δεκαοκτώ σχολεία (δημόσια και ιδιωτικά) από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αμερική και την Πόλη συναντήθηκαν με διακεκριμένους επιστήμονες, λογοτέχνες, ηθοποιούς και δημοσιογράφους σ` ένα "μοναδικό ταξίδι με τα φτερά του ονείρου, με «τέχνη, τύχη και τόλμη» στους συμπαντικούς δρόμους που χάραξε η ποίηση του μεγάλου μας ποιητή Οδυσσέα Ελύτη".

Το Γενικό Λύκειο Πεδινής, που είχε τη χαρά και την τιμή να συμμετέχει για δεύτερη φορά φέτος στο μαθητικό συνέδριο, εκφράζει τα θερμά του συγχαρητήρια και τις άπειρες και με ατόφια ειλικρίνεια ευχαριστίες του στους διοργανωτές του συνεδρίου, τον κ. Γιάννη Δεμιρτζόγλου, Διευθυντή του Ζωγραφείου Λυκείου και την κ. Άσπα Χασιώτη, Γενική Διευθύντρια των Εκπαιδευτηρίων Μαντουλίδη. Κάθε στιγμή, κάθε λέξη, κάθε ήχος αυτών των πέντε συνεδριακών ημερών, "υπήρξαν και από ένα χελιδόνι για να μας φέρει την άνοιξη μέσα στο χειμώνα που ζούμε αυτόν τον καιρό", όπως έγραψε η Ανθούλα Δανιήλ, Διδάκτωρ Φιλολογίας, Συγγραφέας, Κριτικός Λογοτεχνίας.

Από τα βάθη της καρδιάς μας, ευγνώμονες ευχαριστίες οφείλουμε στον ειδικό σύμβουλο του Λυκείου Πεδινής, τον Φιλόλογο και Συγγραφέα αλλά πρωτίστως κορυφαίο Δάσκαλο, κ. Νικήτα Παρίση. Ευτυχήσαμε να γνωριστούμε και να πρωτοσυνεργαστούμε με τον κ. Παρίση πριν τέσσερα χρόνια, με αφορμή και πάλι τον Οδυσσέα Ελύτη και τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από τη γέννηση του ποιητή. Από τότε  η συνεργασία μας συνεχίζεται με υποδειγματικό τρόπο,  μέσα σ` ένα πολύ ζεστό κλίμα φιλίας και δημοκρατικής ισοτιμίας. Οι σπάνιες ευαισθησίες και η  βαθιά λογοτεχνική παιδεία του κ. Παρίση, μας εμπνέουν, μας καθοδηγούν και μας έδωσαν την ώθηση για πολύ μεγάλα και δημιουργικά πετάγματα. Ευχή όλων μας να συνεχίσουμε τη συνοδοιπορία μας.

Φωτογραφίες νοσταλγικές, μνήμες ασάλευτες και παντοτινές

Η ομιλία του κ. Παρίση με θέμα: Η ελληνική οικουμενικότητα του Οδυσσέα Ελύτη 

Η παρουσίαση του Γενικού Λυκείου Πεδινής με θέμα: Η ποιητική αφετηρία - Η κορύφωση - Το ώριμο λυκόφως: Οι ελληνικές αξίες του Οδυσσέα Ελύτη. Απαγγελτική θεατροποίηση ενός αποσπάσματος από τον "Ήλιο τον Πρώτο" 

Του χρόνου το συνέδριο θα είναι αφιερωμένο στον Γιώργο Θεοτοκά. Να ευχηθούμε να ανταμώσουμε και πάλι όλοι μαζί  στην  Πόλη!

«Οδυσσέας Ελύτης. Ο ποιητής του Αιγαίου»

ΔΙΕΘΝΕΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ

Μαθητές, πανεπιστημιακοί, λογοτέχνες, ηθοποιοί, μουσικοί και δημοσιογράφοι θα συμμετάσχουν στο 5ο Διεθνές Μαθητικό Συνέδριο με θέμα: «Οδυσσέας Ελύτης. Ο ποιητής του Αιγαίου», για να προσεγγίσουν τη ζωή και το έργο του κορυφαίου Έλληνα ποιητή και βραβευμένου με Νόμπελ Λογοτεχνίας, Οδυσσέα Ελύτη.

Το συνέδριο διοργανώνει το Ζωγράφειο Λύκειο Κωνσταντινούπολης σε συνεργασία με τα Εκπαιδευτήρια Ε. Μαντουλίδη Θεσσαλονίκης, υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, και θα πραγματοποιηθεί για τη φετινή μόνο χρονιά, λόγω των ειδικών συνθηκών, όχι στην Κωνσταντινούπολη και συγκεκριμένα στο Ζωγράφειο Λύκειο, όπως τα προηγούμενα χρόνια, αλλά στη Θεσσαλονίκη, στα Εκπαιδευτήρια E. Μαντουλίδη, από τις 30 Μαρτίου έως τις 3 Απριλίου 2016.

Στο μαθητικό συνέδριο θα πραγματοποιηθούν εισηγήσεις από διακεκριμένους επιστήμονες και μαθητές 18 σχολείων (δημόσιων και ιδιωτικών) της Ελλάδας, της Κύπρου, της Αμερικής, της Πόλης και της Ίμβρου, για τις θεματικές ενότητες: Ο Ελύτης, η Ελλάδα και η Ευρώπη – Οι ελληνικές αξίες του ποιητή – Ο Ελύτης και η ιστορία – Ο ποιητής μεταφραστής και μεταφρασεολόγος – Ποιητικά θέματα στον Ελύτη – Ελύτης και τέχνες – Ο μελοποιημένος Ελύτης.

Την εναρκτήρια ομιλία θα πραγματοποιήσει ο Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών κ. Θανάσης Βαλτινός.

Παράλληλα με τις εισηγήσεις θα πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις μεταξύ των οποίων:

• Μουσικό αναλόγιο από το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, την Τετάρτη, 30 Μαρτίου.Οι Μικρές Κυκλάδες και ο Μεγάλος Ναυτίλος. Μια βόλτα στις Μικρές Κυκλάδες με τον Μεγάλο Ναυτίλο.

• Ποιήματα μελοποιημένα από τους συνθέτες Μίκη Θεοδωράκη, Μάνο Χατζιδάκι, Δημήτρη Λάγιο και Δημήτρη Παπαδημητρίου τραγουδάει η Χριστίνα Μαξούρη. Τη συνοδεύει στο πιάνο ο Κωνσταντίνος Ευαγγελίδης.

• Ποιήματα και κείμενα του Οδυσσέα Ελύτη απαγγέλλουν και διαβάζουν η Φιλαρέτη Κομνηνού, ο Θοδωρής Γκόνης, η Ναταλία – Άννα Βασιλέκα, η Εύα Οικονόμου – Βαμβακά και ο Δημήτρης Κοντός. Σκηνοθεσία – Επιλογή/Επιμέλεια κειμένων: Θοδωρής Γκόνης, σκηνογραφική επιμέλεια: Ελένη Στρούλια, βοηθός σκηνοθέτη: Κατερίνα Συμεωνίδου.

• Προβολή ταινιών στον Κινηματογράφο «Ολύμπιον» την Πέμπτη, 31 Μαρτίου: «Οδυσσέας Ελύτης», σε σκηνοθεσία Γιώργου Σγουράκη και «Ζωντανή ανθολογία», σε σκηνοθεσία Λάκη Παπαστάθη.

• Ταξίδι με τον Οδυσσέα… Ελύτη: Συναυλία με τον Δημήτρη Ζερβουδάκη και το Μουσικό Σχολείο Βόλου, την Παρασκευή, 1 Απριλίου.

• Συζήτηση με θέμα: «Με ανοιχτά χαρτιά για τον Οδυσσέα Ελύτη» στον Χώρο Τεχνών Βέροιας, το Σάββατο, 2 Απριλίου. Συμμετέχουν: οι συγγραφείς: Θανάσης Βαλτινός, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, ο Επίτιμος Καθηγητής του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ David Connolly, ο Καθηγητής του Τμήματος Μεσαιωνικών και Σύγχρονων Γλωσσών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Peter Mackridge, η Kαθηγήτρια Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου Σαπιέντσα της Ρώμης Paola Maria Minucci, ο Ποιητής Κυριάκος Συφιλτζόγλου και εκπρόσωποι των μαθητών. Συντονίζει ο δημοσιογράφος Μανώλης Πιμπλής.

• Εικαστική έκθεση από το Γ΄ Εργαστήριο Ζωγραφικής της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας (ΑΣΚΤ) καθώς και φοιτητές και αποφοίτους της ΑΣΚΤ με θέμα: «Εικαστικές αναζητήσεις στην ποίηση του Ελύτη». Την έκθεση επιμελείται η Ερατώ Χατζησάββα, Επίκουρη Καθηγήτρια της ΑΣΚΤ.

• Ανακοίνωση Βραβείων του «Ζωγράφειου Αγώνα», διαγωνισμού διηγήματος, στο πλαίσιο του Διεθνούς Μαθητικού Συνεδρίου, με θέμα: «Κωνσταντινούπολη: πόλη αληθινή ή πόλη ονειρική». Ο «Ζωγράφειος Αγών» είχε θεσμοθετηθεί από τον Φιλολογικό Σύλλογο Κωνσταντινουπόλεως, στα τέλη του 19ου αιώνα, για τη βράβευση δέκα εκθέσεων «περί ζώντων μνημείων», δηλαδή εκθέσεων που παρουσίαζαν «τις ελληνικές διαλέκτους, τα ήθη και τα έθιμα του ελληνικού λαού», με τη «γενναία χορηγία του αγωνοθέτου και μεγάλου του Συλλόγου ευεργέτου Χρηστάκη Εφέντη Ζωγράφου». Την κριτική επιτροπή του διαγωνισμού αποτελούν: Πρόεδρος: Κατρίν Βελισσάρη, τ. Διευθύντρια Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ), Θανάσης Βαλτινός, Συγγραφέας, Πρόεδρος Ακαδημίας Αθηνών, Κωνσταντίνος Μπλιάτκας, Δημοσιογράφος, Θέμης Πάνου, Ηθοποιός, Συγγραφέας, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Συγγραφέας, Κατερίνα Σχινά, Δημοσιογράφος, Κριτικός Λογοτεχνίας, Μεταφράστρια. 

Πρόκειται για το πέμπτο μαθητικό συνέδριο. Τα προηγούμενα που πραγματοποιήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, στο Ζωγράφειο Λύκειο, ήταν αφιερωμένα στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, τον Κ. Π. Καβάφη, τον Γιώργο Σεφέρη, τον Γεώργιο Βιζυηνό και πραγματοποιήθηκαν με τη συμμετοχή 300 μαθητών και εκπαιδευτικών από σχολεία της Ελλάδας, της Κύπρου, της Αιγύπτου, της Τουρκίας, της Αμερικής καθώς και εκλεκτών εκπροσώπων των γραμμάτων και των τεχνών.

Για την επιτυχία του συνεδρίου συνεργάστηκαν διακεκριμένοι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, λογοτέχνες, δημοσιογράφοι και εκπαιδευτικοί. 

Ακολουθούν τα μέλη της επιστημονικής επιτροπής του συνεδρίου: 

Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Oμότιμη Καθηγήτρια του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ, Θανάσης Βαλτινός, Συγγραφέας, Πρόεδρος Ακαδημίας Αθηνών, Κατρίν Βελισσάρη, τ. Διευθύντρια Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, Γιώργος Γεωργής, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νεάπολης – Πάφου, Θοδωρής Γκόνης, Σκηνοθέτης, Συγγραφέας, Διευθυντής του Φεστιβάλ Φιλίππων, Καλλιτεχνικός Διευθυντής ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, Ανθούλα Δανιήλ, Δρ. Φιλολογίας, Συγγραφέας, Κριτικός Λογοτεχνίας, Δημήτρης Δασκαλόπουλος, Βιβλιογράφος, Ποιητής, Επίτιμος Διδάκτωρ Φιλολογίας, Ερατοσθένης Καψωμένος, Ομότιμος Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΠΙ, David Connolly, Επίτιμος Καθηγητής του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ, Θωμάς Κοροβίνης, Φιλόλογος, Συγγραφέας, Λίνα Λυχναρά, Καθηγήτρια, Συγγραφέας, Peter Mackridge, Καθηγητής του Τμήματος Μεσαιωνικών και Σύγχρονων Γλωσσών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Paola Maria Minucci, Kαθηγήτρια Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου Σαπιέντσα της Ρώμης, Ελπινίκη Νικολουδάκη – Σουρή, Καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γιώργος Παπαναστασίου, Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ, Διευθυντής Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών, Λάκης Παπαστάθης, Σκηνοθέτης, Νικήτας Παρίσης, Φιλόλογος, Συγγραφέας, Γιάννης Πάσχος, Συγγραφέας, Μανώλης Πιμπλής, Δημοσιογράφος, Αλεξάνδρα Σαμουήλ, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του ΠΚ, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Συγγραφέας, Κυριάκος Συφιλτζόγλου, Ποιητής, Ολυμπία Ταχοπούλου, Σύμβουλος, Καθηγήτρια στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου και στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Ιφιγένεια Τριάντου – Καψωμένου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του ΠΙ, Ασπασία Χασιώτη, Δρ. Φιλολογίας, Γενική Διευθύντρια Εκπαιδευτηρίων Ε. Μαντουλίδη, Ερατώ Χατζησάββα, Επίκουρη Καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ).

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος – Pierce, «Άξιον» Ιδιωτικά Σχολεία, Εκπαιδευτήρια Αυγουλέα – Λιναρδάτου, Εκπαιδευτήρια Ε. Μαντουλίδη, Εκπαιδευτήρια Σύγχρονη Παιδεία, Ελληνογαλλική Σχολή Ουρσουλίνων, Ευρωπαϊκό Σχολείο Ηρακλείου Κρήτης, Ζάππειο Λύκειο, Ζωγράφειο Λύκειο, Ιόνιος Σχολή, Γυμνάσιο Ίμβρου, Κολλέγιο Αθηνών, Κολλέγιο Ψυχικού, Λύκειο Πεδινής Ιωαννίνων, Μουσικό Σχολείο Βόλου, Παγκύπριο Γυμνάσιο – Λύκειο Λευκωσίας, St. Catherine’s British School, Ορθόδοξη Ελληνική Κοινότητα Flushing Νέας Υόρκης.

Περισσότερα για το Διεθνές Μαθητικό Συνέδριο μπορείτε να πληροφορηθείτε στην ιστοσελίδα του συνεδρίου:
www.zografeio.mandoulides.edu.gr
http://mandoulides.edu.gr/scholiki-zoi/diethnes-mathitiko-sinedrio/

Το συνέδριο θα μεταδίδεται διαδικτυακά μέσω της ιστοσελίδας: www.livemedia.gr 

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα του συνεδρίου.

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Διεθνές μαθητικό συνέδριο με θέμα: «Οδυσσέας Ελύτης. Ο ποιητής του Αιγαίου»

Το Ζωγράφειο Λύκειο της Κωνσταντινούπολης και τα Εκπαιδευτήρια Ε. Μαντουλίδη της Θεσσαλονίκης, οργανώνουν το 5ο Διεθνές Μαθητικό Συνέδριο με θέμα: «Οδυσσέας Ελύτης. Ο ποιητής του Αιγαίου». Το Συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη, στα Εκπαιδευτήρια Ε. Μαντουλίδη, από 30 Μαρτίου έως 3 Απριλίου 2016, υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Απευθύνεται σε μαθητές λυκείου και αφορά τη ζωή και το έργο του Νομπελίστα Έλληνα δημιουργού. Κάθε σχολείο συνεργάζεται με έναν ειδικό σύμβουλο από τα μέλη της επιστημονικής επιτροπής, ο οποίος παρουσιάζει τη δική του επιστημονική ανακοίνωση, πριν από το σχολείο της ευθύνης του. 

To Γενικό Λύκειο Πεδινής Ιωαννίνων, έχει τη χαρά και την τιμή να συμμετέχει για δεύτερη φορά φέτος στο Συνέδριο. Θα παρουσιάσει εισήγηση, διανθισμένη με power point και βίντεο με θέμα: "Οδυσσέας Ελύτης. Η ποιητική αφετηρία - Η κορύφωση - Το ώριμο λυκόφως". Θα ολοκληρώσει την παρουσίασή του με την απαγγελτική θεατροποίηση ενός αποσπάσματος από τον Ήλιο τον Πρώτο του Οδυσσέα Ελύτη. Ειδικός σύμβουλός του είναι ο κ. Νικήτας Παρίσης, Φιλόλογος, Συγγραφέας.

 

Το συνέδριο θα μεταδίδεται διαδικτυακά μέσω της ιστοσελίδας: www.livemedia.gr 

Περισσότερα για το διεθνές μαθητικό συνέδριο μπορείτε να πληροφορηθείτε στην ιστοσελίδα του συνεδρίου.

Οδυσσέας Ελύτης (2 Νοεμβρίου 1911 - 18 Μαρτίου 1996)

 

Στυλωμένη στους βράχους δίχως χτες και αύριο
Στους κινδύνους των βράχων με τη χτενισιά της θύελλας
Θ` αποχαιρετήσεις το αίνιγμά σου. 

                                                                    Η Μαρίνα των βράχων

(Η εικόνα προέρχεται από το βιβλίο του Δημήτρη Ταλιάνη, Προσανατολισμοί στο Αιγαίο, φωτογραφική ποιητική, Αθήνα 1991).

Οδυσσέας Ελύτης: αναζητώντας την ελληνική οικουμενικότητα του ποιητή

Ομιλία του φιλολόγου-συγγραφέα Νικήτα Παρίση, που πραγματοποιήθηκε στη Λευκωσία, σε ημερίδα για τον Οδυσσέα Ελύτη. Η ομιλία δημοσιεύθηκε στη Φιλογνωσία.

Αναγνωστική παρουσίαση: Ευαγγελία Στάμου, φιλόλογος

Ευχαριστώ πολύ τον κ. Παρίση για την τιμή που μου έκανε να εμπιστευθεί το κείμενό του στη φωνή μου και εύχομαι στη Φιλογνωσία καλή αρχή στο κανάλι της στο YouTube!

"Ένα κυπαρίσσι για τον Οδυσσέα Ελύτη, που αντιφώνησε τον παράδεισο γύρω μας"

Χρήστος Μποκόρος
Ένα κυπαρίσσι για τον Οδυσσέα Ελύτη,
που αντιφώνησε τον παράδεισο γύρω μας  2011
(από την έκθεση "Ο κόσμος του Οδυσσέα Ελύτη
Ποίηση και Ζωγραφική")

Ο Οδυσσέας Ελύτης πέθανε σαν σήμερα, στις 18 Μαρτίου του 1996.

- Όλα χάνονται. Του καθενός έρχεται η ώρα.
- Όλα μένουν. Εγώ φεύγω. Εσείς να δούμε τώρα.

 Οδ. Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου

...Σε ποιους απευθύνεται ο ποιητής; Να είναι γενικά οι συνάνθρωποι; Να είναι κάποιοι "αντιτιθέμενοι" στην προσωπική του ποιητική ιδεολογία; Ή μήπως είναι μια δικαιολογημένα υπεροπτική ποιητική "απάντηση" του Ελύτη σε όσους θητεύουν στην ίδια τέχνη και διακονούν ή καπηλεύονται την ποίηση; Αν συμβαίνει και αν ισχύει το τελευταίο, τότε η "απάντηση" του Ελύτη στην αυθάδεια του "όλα χάνονται" έχει το ακόλουθο νόημα: "Εγώ, ναι φεύγω. Μέσα στη βεβαιότητα και την επίγνωση της βιολογικής φθοράς, έχω την παράλληλη βεβαιότητα του "όλα μένουν". "Εσείς να δούμε τώρα". Και η απάντηση αυτή μοιάζει βέβαια με διεγερτική πρόκληση: η γνήσια θητεία στην τέχνη της ποίησης εξασφαλίζει τη βεβαιότητα του "όλα μένουν". Ο υπο-χρονικός βιολογικός άνθρωπος γίνεται ο υπερ-χρονικός ποιητής. Έτσι, ακριβώς, καταλύεται η τυρρανία του χρόνου.

Νικήτας Παρίσης, κριτικές δοκιμές, εκδ. Δόμος, Αθήνα 1986, σελ. 72

 

Η ανάρτηση αυτή αφιερώνεται στο Φιλόλογο και Συγγραφέα κ. Νικήτα Παρίση, που ένας χρυσός της ζωής αγέρας, κατά τον Οδ. Ελύτη, τον έφερε μέχρι το μικρό σχολείο μου, το ΓΕΛ Πεδινής Ιωαννίνων, στις 10 Φεβρουαρίου 2012, για να τιμήσουμε  τον νομπελίστα Ποιητή μας Οδυσσέα Ελύτη, με αφορμή τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από τη γέννησή του. Ο κ. Παρίσης μάς ακτινοβόλησε με την προσωπικότητά του και την ανεξάντλητη γοητεία του λόγου του και μας τιμά, από τότε, με την πολύτιμη φιλία του. Είμαστε τυχεροί, γιατί εμείς συλλάβαμε την δωρεά του,  διά της γραφής του Ελύτη και πάλι. Το παρακάτω βίντεο είναι μια μικρή σύνθεση από αποσπάσματα της εκδήλωσης.

Δημήτρης Μαρωνίτης, Το πάθος του Οδυσσέα Ελύτη για την ελληνική γλώσσα

Ομιλία στο Επιστημονικό Συμπόσιο "Επιρροές του Ελύτη"
(Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, 11-13 Νοεμβρίου 2011)

Συμπόσιο: "Ο Εικοστός αιώνας στην ποίηση του Ελύτη. Η ποίηση του Ελύτη στον εικοστό πρώτο αιώνα"

Συμπόσιο αφιερωμένο στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 100 χρόνων από τη γέννησή του.

Η διαμόρφωση της ποιητικής του ταυτότητας, η διασταύρωσή του με τα κυρίαρχα καλλιτεχνικά ρεύματα της Ευρώπης, η παρουσία της ελληνικής διαχρονίας στο έργο του, ο πολυσήμαντος ρόλος της γλώσσας, η φυσική μεταφυσική, οι ηθικές αξίες καθώς η πίστη στις πολλαπλές δυνατότητες της ποιητικής λειτουργίας αποτέλεσαν κυρίαρχους άξονες μιας νέας ερμηνευτικής προσέγγισης στην ποίηση του Ελύτη.

Ημερομηνία Συμποσίου: 01/11/2011 - 02/11/2011
Διοργάνωση: Megaron Plus - Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Χώρος: Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Πηγή: Ιστοσελίδα Διοργάνωσης

Όλες οι ομιλίες βρίσκονται εδώ. 

Η εισαγωγή της ομιλίας του Μίκη Θεοδωράκη για τον Οδυσσέα Ελύτη

Θα σας μιλήσω για τον Οδυσσέα Ελύτη, τον Ποιητή του «Άξιον Εστί», που ευθύς μόλις το έλαβα με συνεπήρε από την πρώτη στιγμή, με συγκίνησε και με ενέπνευσε δημιουργώντας μέσα μου ένα ποτάμι μουσικής σαν ένα μεγάλο «ευχαριστώ» για την ανυπέρβλητη ομορφιά που μου δώρισε. Όμως πέρα από την αισθητική ομορφιά, μπόρεσα να αποκωδικοποιήσω και την ομορφιά της σοφίας και της αλήθειας, που χωρίς αυτά το μήνυμα του Ποιητή παραμένει μετέωρο. Και πολύ φοβάμαι ότι πολλοί έμειναν στην αισθητική μαγεία των στίχων είτε στα καθαρά ποιητικά τους νοήματα, χωρίς να μπορούν να φτάσουν στον πυρήνα της σκέψης του Έλληνα Ποιητή, που με αγωνία και σοφία πασχίζει να στείλει στους νεοέλληνες μήνυμα και πρόσκληση αυτογνωσίας. Πονά, ανησυχεί και υποφέρει, γιατί φοβάται -μιας και έχει τη δύναμη να βλέπει στο μέλλον- το αναπόφευκτο που σήμερα το βιώνουμε, χωρίς ακόμα να έχουμε συνειδητοποιήσει ότι βρισκόμαστε στην αρχή του τέλους. Γιατί δεν αγάπησε τίποτα περισσότερο από αυτόν τον «Κόσμο τον μικρό τον μέγα». Έναν κόσμο μοναδικό, που πάει πίσω σε βάθος χρόνου, σαν ένα βαθύ ποτάμι που πλαταίνει, στενεύει, κάνει κύκλους, γίνεται υπόγειο, τρώει τα βράχια για να περάσει. Κι αυτός ευλογήθηκε για να γνωρίζει, ίσως μόνο αυτός, γιατί αυτός είναι το ίδιο το ποτάμι και γι' αυτό η μνήμη του φτάνει πίσω στις πηγές του ποταμού και πάει μπροστά, ως εκεί που θα το σταματήσει η κακία των κακών, αν ποτέ καταφέρει να το σταματήσει, αντάμα με την τύφλωση των μίζερων και των αδύνατων. Σε όλους εμάς απευθύνεται ο Ποιητής, δηλαδή στον δικό του το Λαό, στους Έλληνες, που κάποτε δεν ήσαν εντελώς τυφλοί. Προσπαθώντας να τους πείσει να επιλέξουν το δρόμο που οδηγεί στο φως και όχι αυτόν που έχουν πάρει, για να οδηγηθούν από μόνοι τους στα σκοτάδια του τέλους. [...]

Πηγή

Η εκδήλωση για τον Οδυσσέα Ελύτη στο Λύκειο Πεδινής (2)

 Πώς προσεγγίζουμε ένα ποίημα;

Μορφή «μαθήματος» από τον κ. Νικήτα Παρίση σε δύο τμήματα της Β΄ Λυκείου Πεδινής, με στόχο να δουν οι μαθητές μια διαφορετική και πρωτότυπη διαδικασία προσέγγισης του ποιητικού λόγου.

Ηχογραφήσαμε το μάθημα και δημιουργήσαμε μια παρουσίαση με  τρεις μορφές του ίδιου ποιήματος του Οδυσσέα Ελύτη, όπως παρουσιάστηκαν από τον διδάσκοντα στην τάξη. Στην παρουσίαση ενσωματώσαμε και ηχητικά αποσπάσματα. Ο κύριος Παρίσης με τη διεισδυτική ματιά και ερμηνεία του ειδικού μάς έδωσε μια βαθιά διδακτική ανάσα, ενώ οι μαθητές εκφράστηκαν ανάλογα με τις δυνατότητές τους.

Πρωτότυπη προσέγγιση του ποιητικού λόγου

View more presentations or Upload your own.

Η εκδήλωση για τον Οδυσσέα Ελύτη στο Λύκειο Πεδινής (1)

Είχαμε τη μεγάλη χαρά, την προηγούμενη εβδομάδα (στις 9 και 10 Φλεβάρη), να έχουμε κοντά μας τον κ. Νικήτα Παρίση, συγγραφέα πολλών βιβλίων, πολλών ακόμη δημοσιευμάτων και μελετών σε επιστημονικά περιοδικά και στον τύπο, τα οποία αφορούν τη νεότερη ελληνική λογοτεχνία (ποίηση και πεζογραφία) αλλά και ευρύτερα ζητήματα θεωρίας της λογοτεχνίας. Η παρουσία του  στο σχολείο μας και στη συντροφιά μας, μάς πότισε ευλογητικά, που λέει και η Κική Δημουλά.

Στην ενδοσχολική μας εκδήλωση τιμής και μνήμης για τον Οδυσσέα Ελύτη,

ο κύριος Παρίσης μίλησε με το  θέμα «Ο αίθριος και ο στοχαστικός Ελύτης.

Αμέσως μετά τη σκυτάλη πήραν οι μαθητές της Β΄ Λυκείου κάνοντας μια σύντομη οπτικοποιημένη περιήγηση στους σταθμούς της ζωής και του έργου του  Οδυσσέα Ελύτη με κείμενα που βασίστηκαν  στον προφορικό λόγο των συνεντεύξεων του ποιητή

.

και η χορωδία,  με την καθοδήγηση του θεολόγου μας κυρίου Σουτόπουλου, τραγούδησε μελοποιημένα ποιήματα του Ελύτη.

Ο κύριος Παρίσης μας ευχαρίστησε για "την υψηλή ποιότητα και τη συνολική «θερμοκρασία» της εκδήλωσης, με την εκπληκτική και εκπλήσσουσα μαθητική συμμετοχικότητα" καθώς και "για την πολύ ζεστή υποδοχή και περιποίηση". Τον ευχαριστούμε κι εμείς από καρδιάς που μας έδωσε την ευκαιρία να μοιραστούμε τα κέρδη του λόγου του και να απολαύσουμε τη συντροφιά του για δύο ημέρες.

Την εκδήλωσή μας τίμησαν με την παρουσία τους ο Διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Σχολικοί Σύμβουλοι, ο Κοσμήτορας της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Καθηγητές του Πανεπιστημίου από διάφορα τμήματα και γονείς μαθητών.  Τους ευχαριστούμε πολύ.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλουμε στον κ. Σούλη Τριαντάφυλλο, σχολικό σύμβουλο των Θεολόγων που μέσα από τις σελίδες του ιστολογίου του δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην εκδήλωσή μας.

Εκδήλωση για τον Οδυσσέα Ελύτη από το Γενικό Λύκειο Πεδινής

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

(πατήστε κλικ πάνω στην εικόνα για να δείτε καλά την πρόσκληση και το πλήρες πρόγραμμα)


Το Γενικό Λύκειο Πεδινής σας προσκαλεί στην εκδήλωση που διοργανώνει με τίτλο

«Ελύτης και Εκπαίδευση»

την Παρασκευή 10 Φεβρουαρίου 2012 και ώρα 12:00π.μ. στην αίθουσα Τελετών του σχολείου.

Προσκεκλημένος ομιλητής ο συγγραφέας

κ. Νικήτας Παρίσης με θέμα:

«Ο αίθριος και ο στοχαστικός Ελύτης»

Ο κ. Νικήτας Παρίσης κατάγεται από τη Σκιάθο. Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Σταδιοδρόμησε στην ιδιωτική εκπαίδευση ως καθηγητής και ως διευθυντικό στέλεχος. Σήμερα, είναι Σύμβουλος γλωσσικών μαθημάτων στα Εκπαιδευτήρια Δούκα.

Έχει δημοσιεύσει, σε περιοδικά και εφημερίδες, πολλές μελέτες για τη νεότερη ποίηση και πεζογραφία. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφών.

 Από τα βιβλία, που κατά καιρούς έχει γράψει, σημειώνονται εδώ τα πιο πρόσφατα:

ð   Κριτικές δομικές, Δόμος 1987

ð   Μελέτες – Αναγνώσεις: Ποίηση – Πεζογραφία, Πατάκης 1992

ð   Λεξικό λογοτεχνικών όρων (από κοινού με τον Γιάννη Παρίση), ΟΕΔΒ 1999

ð   Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Τρία διηγήματα: Το μοιρολόγι της φώκιας, Όνειρο στο κύμα, Πατέρα στο σπίτι, Αναζήτηση της αφηγηματικής λογικής, Μεταίχμιο 2001

ð   Κ. Π. Καβάφης, Σχόλια σε ποιητικά κείμενα, Δοκίμιο ερμηνευτικής ανάγνωσης, Μεταίχμιο 2003

ð   «Και με φως και με θάνατον», Επτά μελετήματα για τον Οδυσσέα Ελύτη, Μεταίχμιο 2005

ð   Τα κόκκινα στραγάλια, Δεκατρία διηγήματα, Μεταίχμιο 2008

ð   Θα  `ναι νύχτα και Αύγουστος, διηγήματα, Δόμος 2010

Η εκδήλωσή μας τελεί υπό την αιγίδα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ), στο πλαίσιο των δράσεων για τον εορτασμό του έτους Ελύτη, που πραγματοποιείται αποκλειστικά σε σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Το ποιητικό έργο του Οδυσσέα Ελύτη

Να αναφέρουμε, με την ευκαιρία, ότι  ένας "από τους καρπούς της πρόσφατης εκδοτικής συγκομιδής για το έργο του Οδυσσέα Ελύτη" με αφορμή τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από τη γέννηση του, είναι το λεύκωμα με τον τίτλο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ: Ο ΝΑΥΤΙΛΟΣ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ. Παρουσίαση του βιβλίου κάνει ο Ευρυπίδης Γαραντούδης στο άρθρο του Ο Ελύτης παρών στο παρόν μας, στο 25ο τεύχος του περιοδικού The Athens Review of  Books.

"Να προφέρεις την πραγματικότητα, όπως ο σπουργίτης το χάραμα"

Η ανάρτηση αυτή αφιερώνεται στον εκλεκτό συνάδελφο Βασίλη, ως συνέχεια της συζήτησης που είχαμε στο σχολείο για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο.

"Να προφέρεις την πραγματικότητα, όπως ο σπουργίτης το χάραμα"

Οδ. Ελύτης,  Ο ΜΙΚΡΟΣ ΝΑΥΤΙΛΟΣ

Οδυσσέας Ελύτης, Ο κήπος βλέπει, 1967

Η πραγματικότητα για τον καθένα μας είναι διαφορετική, ανάλογη με τα μάτια αυτού που την κοιτάζει, αφού "κάθε μάτι βλέπει διαφορετικά", σύμφωνα με τον Blake. Θέλω να πιστεύω πως η πιο σωστή μέθοδος να "προφέρει" κανείς τη δική του πραγματικότητα είναι να είναι ιθαγενής του εαυτού του, των απαιτήσεών του, του "ελάχιστο[υ] αλλά και σημαντικο[ύ] τόσο που  η μαγεία να κινεί το χέρι μας και να το ερμηνεύει κατά πως οι σκιές αλλάζουν θέση".  Από εκεί, είναι ίσως εύκολο να βρεθείς πιο κοντά στο σπουργίτι που προφέρει το χάραμα.

"Δουλεύει ο καθένας όπως νιώθει. Και η θάλασσα είναι απέραντη, τα πουλιά μυριάδες, οι ψυχές όσες και οι συνδυασμοί που μπορούν να γεννήσουν οι ήχοι και τα λόγια, όταν ο έρωτας και το όνειρο συμβασιλεύουν". 

 Οδ. Ελύτης, ΤΑ ΡΩ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

"Λύπη λύπη μου που δε μιλιέσαι"

"Εζυγίσανε τη χαρά μου και τη βρήκανε, λέει, μικρή
και την πατήσανε χάμου σαν έντομο.
Τη χαρά μου χάμου πατήσανε και στην πέτρα μέσα την κλείσανε
και στερνά την πέτρα μου αφήσανε,
τρομερή ζωγραφιά μου".
(Οδυσσέας Ελύτης, ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ, ΤΑ ΠΑΘΗ, ΨΑΛΜΟΣ Γ΄)  

 "Θε μου που πάει κανείς όταν δεν έχει μοίρα
που πάει κανείς όταν δεν έχει αστέρι
άδειος ο ουρανός άδειο το σώμα
και μόνο η πίκρα στρογγυλή γεμάτη
μες στη σελήνη τη μισή σαλεύοντας τ' αγκάθια της..."

(Οδυσσέας Ελύτης, ΜΑΡΙΑ ΝΕΦΕΛΗ, Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ)

Έχει πανσέληνο απόψε

Τα βραβεία της κριτικής επιτροπής για τη δράση "100 χρόνια μετά..."

Ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα της αξιολόγησης της κριτικής επιτροπής για τη δράση "100 χρόνια μετά..."

 Αποτελεί ξεχωριστή διάκριση, χαρά και τιμή 

η βράβευση του έργου του σχολείου μας,  

Γενικού Λυκείου Πεδινής Ιωαννίνων 

με το πρώτο βραβείο της κριτικής επιτροπής στην κατηγορία βίντεο

"...για την τρυφερότητα με την οποία αντιμετωπίζεται το αρχικό κείμενο 

καθώς και για τις  επιλογές και τον τρόπο ανάδειξης 

λογοτεχνικών θραυσμάτων,  ώστε ο θεατής 

να οδηγείται σε νέες ερμηνευτικές αναγνώσεις". 

Διαβάζοντας και ξαναδιαβάζοντας με τους μαθητές μου το έργο του Παπαδιαμάντη, ανακαλύψαμε σ` αυτό, μέσα από τη γοητεία και μαεστρία της γραφής του -"ποιητή με τον πεζό το λόγο" τον αποκάλεσε ο Παλαμάς- τη μαγεία ενός κόσμου που ήταν βαθιά αληθινός και ενός λαού "που σμίλεψαν οι αιώνες και οι άνεμοι με το καθαρό περίγραμμά τους", όπως λέει ο Ελύτης. Αυτός ο κόσμος  αποτελεί πλέον παρελθόν. Όμως, εξακολουθεί να γοητεύει με τα μαγευτικά πρότυπα ζωής και την υπόμνηση περασμένων αξιών αναφοράς.

Ο Παπαδιαμάντης, που η μνημόνευσή του υποδεικνύεται από τον Οδυσσέα Ελύτη, σήμερα, 100 χρόνια μετά το θάνατό του, εξακολουθεί να δίνει το στίγμα της διαχρονικής του παρουσίας και αποδοχής, να μας συντροφεύει στο δικό μας ταξίδι στη ζωή και να απαλύνει τη δική μας σκληρή πραγματικότητα.

 Τα τρία πρώτα βραβεία στην κατηγορία video

Τα τρία πρώτα βραβεία στην κατηγορία αφίσα

   Τα τρία πρώτα βραβεία στην κατηγορία blog

Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια σε όλους τους εμπνευστές αυτού του διαγωνισμού, αλλά και στους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές όλων των σχολείων που  τίμησαν με τη συμμετοχή  τους, τους σπουδαίους δημιουργούς της χώρας μας. Ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία  να ενισχυθεί το αναγνωστικό ενδιαφέρον  για το έργο τους και κίνητρο για την εκπαιδευτική κοινότητα για  έκρηξη της φαντασίας και της συνεργατικής δημιουργικότητας.

100 χρόνια Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Οδυσσέας Ελύτης

Επετειακό έτος 2011

100 χρόνια από το θάνατο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

"Ο μπάρμπ` Αλέξης ο Καλοσκαιρής δεν είχεν ανάγκην του πορθμείου του Χάρωνος δια να πηδήσει εις τον άλλον κόσμον· είχε το ιδικό του. (...) Ήτο πτωχός, πάμπτωχος. Τόσα χρόνια που εγύριζε στην ξενιτειά κι εταξίδευε με ξένα καράβια, κατάλαβες, καμμίαν προκοπήν δεν είχεν ιδεί. Παραπάνω από λοστρόμος, δεν κατώρθωσε να φθάσει. (...) Ως ο κατάδικος εις το ικρίωμά του, ως ο κοχλίας εις το κέλυφός του, ο μπάρμπ` Αλέξης ήτο προσηλωμένος εις την λέμβον του".

Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, "Ο ΠΑΝΤΑΡΩΤΑΣ"

100 χρόνια από τη γέννηση του Οδυσσέα Ελύτη

Εθνικό Κέντρο Bιβλίου:  

 "Να διαβάζουμε και να ξαναδιαβάζουμε το έργο τους"

"Ν. Καζαντζάκης - Ο. Ελύτης: εκλεκτικές συγγένειες" του Γιώργη Γιατρομανωλάκη

Σχέδιο εξωφύλλου:
ο Νίκος Καζαντζάκης
από τον Κωνσταντίνο Παπαμιχαλόπουλο

Στο 19ο τεύχος (Ιούνιος 2011) της Athens Review of books (Αθηναϊκή Επιθεώρηση του Βιβλίου), o Γιώργης Γιατρομανωλάκης, ομότιμος καθηγητής κλασικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, γράφει για τις "εκλεκτικές συγγένειες" των Νίκου Καζαντζάκη και Οδυσσέα Ελύτη.
"Το έργο τους, η ιδιοσυγκρασία τους, η φιλοσοφία τους και η στάση τους γενικότερα προς τη ζωή δεν ενθαρρύνει πολλούς συσχετισμούς. [...] Ωστόσο,  μια προσεκτική και απροκάλυπτη συνεξέτασή τους αποκαλύπτει πως οι δύο συγγραφείς συγγενεύουν  έως κάποιο βαθμό ή τουλάχιστον, βρίσκονται σε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα παραλληλία. Αυτή η εκλεκτική σχέση ομολογείται και από τον ίδιο τον Ελύτη. [...] όταν λ.χ. σε  συνέντευξή του στην Καθημερινή το 1975, αναφερόμενος σε δύο ανέκδοτα εισέτι έργα του λέει: "Τα `χω αρχίσει πριν δέκα χρόνια. Το ένα είναι η Μαρία Νεφέλη, που δείχνει, θα έλεγα, τον κόσμο μου απ` την ανάποδη.  Και το άλλο, ο Μικρός Ναυτίλος, κάτι που θα είναι για μένα ό,τι ήταν η Ασκητική για τον Καζαντζάκη, αλλά, φυσικά, σε τελείως διαφορετική μορφή".

Ο Οδυσσέας Ελύτης και δύο νέες μεταφράσεις ποιημάτων του στα ισπανικά

Τέσσερα χρόνια μετά τα "Ελεγεία της Οξώπετρας", το 1995 κυκλοφόρησαν δύο νέα βιβλία του Οδυσσέα Ελύτη, τα τελευταία πριν το θάνατό του στις 18 Μαρτίου 1996.  Ήταν η ποιητική συλλογή "Δυτικά της λύπης" και το εντυπωσιακό λεύκωμα "Ο κήπος με τις αυταπάτες", που περιέχει επτά πεζά κείμενα και 49 συνεικόνες.

Το "Δυτικά της λύπης" απαρτίζεται από επτά ποιήματα (ο αριθμός επτά είναι ένας από τους αγαπημένους αριθμούς του ποιητή). Τα ποιήματα αυτά γράφτηκαν το καλοκαίρι του 1995 στο Πόρτο Ράφτη Αττικής και είναι, τυπικά και ουσιαστικά, συμπλήρωμα των Ελεγείων (Αν. Βιστωνίτη, Είδωλα ψυχής).

Το δίπλωμα του βραβείου Νόμπελ, που απονεμήθηκε στον ποιητή Οδυσσέα Ελύτη (1911-96), στις 10 Δεκεμβρίου 1979.  Δωρεά Οδυσσέα Ελύτη 
πηγή αναπαραγωγής: europeana

"Η αναμέτρηση με το θάνατο και η κατάφαση της ζωής που συναντήσαμε στα Ελεγεία της Οξώπετρας φαίνεται εδώ περισσότερο κατασταλαγμένη, αλλά με το ίδιο πάλι αποτέλεσμα: αυτό που μένει και διαρκεί είναι η Ποίηση.

Ποίηση μόνον είναι

Κείνο που απομένει. Ποίηση. Δίκαιη και ουσιαστική κι ευθεία

Όπως μπορεί και να τη φαντασθήκαν οι πρωτόπλαστοι

Δίκαιη στα στυφά του κήπου και στο ρολόι αλάθητη.

                                                                      (ΩΣ ΕΝΔΥΜΙΩΝ)

Endymion the Shepherd Boy Asleep on Mt Latmos

Ο Ενδυμίωνας μάγεψε με την ομορφιά του τη θεά Σελήνη η οποία τον ερωτεύτηκε με παθολογική μανία. Πενήντα κόρες ήταν οι καρποί αυτού του έρωτα. Ο Δίας τού χάρισε αιώνια νιάτα και αιώνιο ύπνο. Η Σελήνη, καθοδηγούμενη από το ερωτικό της πάθος για τον Ενδυμίωνα,  τον επισκεπτόταν συχνά τις νύχτες στη σπηλιά του, πάνω στο βουνό Λάτμο της Καρίας.

 Έτσι, το "Δυτικά της λύπης" μπορεί να εννοηθεί ως μια παραδοχή κάθε τέλους, πέρα από την ανθρώπινη αγωνία. Εκεί όπου δοξολογείται η περιπέτεια της ζωής και παραμένει κανείς με θαυμαστική απορία μπροστά σε όσα συνέβησαν και όσα συμβαίνουν, εναρμονίζοντας τον μέσα και τον έξω κόσμο. Το βιβλίο μάς προσφέρει έναν οικείο γνώριμο Ελύτη, ο οποίος δεν κουράζεται να συνεχίζει τον ποιητικό του διάλογο τόσο με την Ιστορία όσο και με την προσωπική του μοίρα".

 (Από την κριτική του Δημήτρη Δασκαλόπουλου, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ στις 19 Δεκεμβρίου 1995). 

Ο Οδυσσέας Ελύτης και η ποίησή του μεταφράστηκαν από πολλούς ελληνιστές θαυμαστές του στην ισπανική γλώσσα. Ο Mario Domínguez Parra (Alicante, España, 1972), είναι ένας Ισπανός ποιητής, μεταφραστής και δοκιμιογράφος. Έχει μεταφράσει ποιήματα και πεζά των Οδυσσέα Ελύτη, Γιώργου Σεφέρη, Ιωάννας Τσάτσου, Μελισσάνθης, Νάσου Βαγενά, Ζωής Καρέλλη, Κώστα Ε. Τσιρόπουλου, Ν.Γ. Λυκομήτρου, Θοδωρή Βοριά, Εύης Πλατίτσα, Νίκου Σφαμένου, Χρήστου Βακαλόπουλου, Κώστα Κουτσουρέλη, κ.ά.

Με αφορμή τον εορτασμό των 100 χρόνων από τη γέννηση του Οδυσσέα Ελύτη, ο Mario Domínguez Parra επέλεξε να μεταφράσει  στα ισπανικά δύο ποιήματα του ποιητή  από τη συλλογή  "Δυτικά της λύπης". Το  πρώτο της συλλογής, "ΤΗΣ ΕΦΕΣΟΥ" και το  τελευταίο, "ΩΣ ΕΝΔΥΜΙΩΝ". Τα ποιήματα  και οι μεταφράσεις τους  δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Poesia Digital. Συνοδεύονται από  εισαγωγικό κείμενο το οποίο έγραψε  ο ίδιος ο κύριος Mario Domínguez Parra, ο οποίος είχε την ευγενή καλοσύνη να μου το μεταφράσει  στα ελληνικά. Με τη βοήθεια του καλού μου φίλου Διονύση Μάνεση  έγιναν οι αναγκαίες διορθώσεις στο  κείμενο της ελληνικής μετάφρασης που ακολουθεί:

"Για να τιμήσω την επέτειο των 100 χρόνων από τη γέννηση του Οδυσσέα Αλεπουδέλη (πιο γνωστού με το όνομα Οδυσσέας Ελύτης), διάλεξα δύο ποιήματα από την τελευταία του δημιουργική περίοδο. Ευτυχώς, υπάρχουν αρκετές μεταφράσεις του έργου του Οδυσσέα Ελύτη στα ισπανικά. Στο Άξιον Εστί και άλλα ποιήματα (μετάφραση Cristiàn Carandell, εκδ. Galaxia Gutenberg, Βαρκελώνη 2008), ο αναγνώστης μπορεί να παρακολουθήσει την ποιητική του πορεία από την αρχή ως το τέλος. 

Τα δύο ποιήματα, Της Εφέσου και Ως Ενδυμίων, περιλαμβάνονται στο βιβλίο Δυτικά της λύπης που εκδόθηκε στην Αθήνα από τις εκδόσεις Ίκαρος το Νοέμβριο του 1995, ένα χρόνο πριν από το θάνατο  του ποιητή. Στο βιβλίο συμπεριλαμβάνεται μια ωραιότατη φωτογραφία του ποιητή τραβηγμένη από την Ιουλίτα Ηλιοπούλου (που είχε και την επιμέλεια της έκδοσης). Τα ποιήματα γράφτηκαν το καλοκαίρι του ίδιου έτους  στο Πόρτο Ράφτη, μια παραθαλάσσια τοποθεσία κοντά στην Αθήνα. Ο Jeffrey Carson, ποιητής και μεταφραστής στα αγγλικά (μαζί με το Νίκο Σαρρή) του ποιητικού έργου του Ελύτη (John Hopkins University Press, 2004), υποστηρίζει πως αυτό το βιβλίο είναι μέρος μιας τελευταίας τριλογίας: Τα Eλέγεια της Οξώπετρας, Δυτικά της Λύπης και Εκ του πλησίον.  Αυτό μπορεί να το διαβάσει κανείς στο βιβλίο Odisseas Elitis: un europeo per metà, (με επιμέλεια της Paola Maria Minucci και του Christos Bintoudis, Ρώμη, εκδόσεις Donzelli, 2010, σσ. 119-120).  

Σ’  αυτά τα ποιήματα (το πρώτο και το τελευταίο του βιβλίου) καταγράφεται η τρισχιλιετής συνέχεια της ελληνικής γλώσσας, η επικράτηση της σύγχρονης Ελλάδας πάνω στην αρχαία ή και το αντίθετο. Ένα κειμενικό κολάζ (ο ίδιος ο ποιητής έφτιαξε πολλά εκπληκτικά κολάζ), όχι ένα παλίμψηστο, για μύθους και πρόσωπα που περιδιαβαίνουν με την ίδια σωματική, φυσική παρουσία, την αρχιτεκτονική του κειμένου: υπάρξεις που εξυψώνονται σε διαστάσεις διαχρονικές, όπως ο Άγιος Ηράκλειτος ή όπως ο Ενδυμίων, ο προσωκρατικός  που ο ποιητής τον μετατρέπει  σε άγιο και ο μύθος που προέρχεται από αφηγήσεις που αποχωρίστηκαν/αποσυνδέθηκαν από την αρχαία θρησκεία. Όπως γράφει ο Walter Burkert στο βιβλίο του Religión griega arcaica y clásica (Η ελληνική θρησκεία στα αρχαϊκά και κλασικά χρόνια, μετάφραση Helena Bernabé, φιλολογική επιμέλεια Alberto Bernabé, Μαδρίτη, εκδόσεις Abada, 2007):  «Η Σελήνη, το φεγγάρι, εμφανίζεται σε πολλούς μύθους, όπως σ’ αυτόν που εκφράζει την αγάπη της για τον κοιμώμενο Ενδυμίωνα […] Όμως, όλ`  αυτά είναι πολύ απόμακρα από τη θρησκευτική λατρεία […]»  (σελ.238). Σε υποσημείωση της σελίδας 25 ο Burkert αναφέρει τον τόπο αυτής της λατρείας:  «[…] λατρεία του Ενδυμίωνα στο όρος Λάτμος, κοντά στη Μίλητο.»

Συνοψίζοντας, η Έφεσος κι ο Ηράκλειτος, η λατρεία του Ενδυμίωνα στη Μίλητο, η πτώση των αρχαίων και σύγχρονων πόλεων, η λατρεία του ανυπόληπτου κυβερνήτη· αυτή είναι η πνευματική τοπογραφία αυτών των ποιημάτων που τραγουδούν για τη χαμένη Ιωνία."

ΤΗΣ ΕΦΕΣΟΥ

Ελεύθερα στο πλάι μου τρέχουν τ` αμπέλια κι αχαλίνωτος
Μένει ο ουρανός. Πυρκαγιές ανταλλάσσουνε τα κουκουνάρια κι ένας
Όνος φευγάτος πάει ψηλά τον ανήφορο

                                                                        για λίγο σύννεφο

Κάτι πρέπει να γίνεται του αγίου Ηρακλείτου ανήμερα
Που μήτε οι ρίνες διαγιγνώσκουν
Είναι οι ζαβολιές του ανυποδήτου ανέμου που αρπάζεται

        απ` την άκρη
Του νυχτικού της μοίρας και πάει να μας αφήσει στων αιγάγρων

        το ύπαιθρο έκθετους

Στα κρυφά φεύγω με όλα τα κλοπιμαία στο νου μου
Για μιαν απ` την αρχή ζωή απροσκύνητη. Χωρίς κεριά χωρίς

        πολυελαίους

Με μόνο μια στη θέση αδάμαντος βέρα χρυσή ανεμώνη
Πασπατευτά πού πάει; Και ζητώντας τί; Ο μισός της σελήνης μας

        ίσκιος

Ανάγκη πάσα να καθησυχάζεις είναι ως και τα μνήματα
Εάν ομοεθνών ή όχι άδιάφορον. Το παν είναι
Η και από τα λαγωνικά χαμένη οσμή της γης με ρείκια σφένταμα

        και κρόμμυα

Στην ιδιωματική ν` αποκαθίσταται γλώσσα της
Ε τί! Μια λέξη άρκεϊ να σε χωρέσει χωρικέ του πράσινου της νύχτας
Έφεσος! Του πάππου του θείου και του φωσφόρου δέκατη τέταρτη

        γενεά
Μέσα σε περιβόλια του πορτοκαλιού χρυσά και της σμίλης όμορα

        λόγια

Τέντες προτού απλωθούν κι άλλες μετέωρες απολεσθέντων πόλων
Αιφνιδίως οι τροχασμοί. Κηρύγματα των απ` αντικρύ κόλπων

        θαλάσσης

Δαπέδων δρέπανα διπλά για ναό ή για θέατρο
Νερά χλωρά λιβαδίσια κι άλλα σγουρά του γαρ και του άρα
Ρεούμενα. Εάν ποτέ κύκλους από τριφύλλι και άγρωστιν

Η σοφία σχεδίαζε άλλο θα γινόταν όπως πριν
Της άκρης του δαχτύλου σου το εναποτύπωμα 

Γράμματα θα υπάρχουν. Θα διαβάζουν οι άνθρωποι

        κι απ` την ουρά της πάλι
Η ιστορία θα πιάνεται. Μόνο τ` αμπέλια να καλπάζουν κι αχαλίνωτος

        να `ναι

Ο ουρανός όπως τον θέλουν τα παιδιά

Με κοκόρους και με κουκουνάρια και με κυανούς χαρταετούς σημαίες
Του αγίου Ηρακλείτου ανήμερα

                                        

                                                 παιδός η βασιληίη.

De Éfeso

Libres corren las vides a mi lado y ubérrimo
Permanece el cielo. Las piñas intercambian pasiones y un
Burro alelado asciende por la pendiente
                                                              en pos de un trozo de nube
Algo debe de ocurrir el mismo día de San Heráclito
Que ni las supercherías deducen
Son las travesuras del viento descalzo que se engancha de la punta
Del camisón de la fortuna y va a dejarnos expuestos do moran las cabras montesas
Hacia lo oculto me marcho con todo el botín en mi mente
Hacia una vida indómita desde el principio. Sin velas sin arañas de luces
Con solo una alianza anémona dorada en la posición del diamante
¿Dónde va ajada? ¿Y pidiendo qué? La media sombra de nuestra luna
Toda necesidad de que te calmes llega anodina o no
Hasta los sepulcros de los paisanos. El universo es
También el olor de la tierra brezos arce y chalotas que los sabuesos extraviaron
Para reinstaurarse en su idiolecto
¿Qué? Campesino una palabra del verde nocturno basta para apartarte 
¡Éfeso! decimocuarta generación del tío-abuelo del tío y del fósforo
En los dorados vergeles del naranjo y en las contiguas palabras del cincel
Antes de que otros campamentos de ciudades perdidas también se esparzan
Súbitamente los trotes. Sermones de los golfos marinos de enfrente 
Dobles hoces de suelos para templo o teatro
Aguas verdes y otras ensortijadas praderas de los ligeros por qué
Y por tanto. Si la sabiduría nunca diseñara 
Círculos de tréboles y grama devendría otra cosa como antes
La huella dactilar del extremo de tu dedo.

Habrá cartas. Las personas leerán y la historia se morderá
La cola de nuevo. Que solo las vides troten y sea ubérrimo
El cielo como lo quieren los niños
Con gallos y con piñas y con cometas azul turquí banderas 
El mismo día de San Heráclito

                                           la corona de un niño.

ΩΣ ΕΝΔΥΜΙΩΝ

Απαλές κοιλάδες έχει ο ύπνος ακριβώς όπως
Και η επάνω ζωή. Μ` εκκλησάκια που βόσκουν σε χορτάρι εμπρός
        αέρα
Που ολοένα μηρυκάζουν ώσπου να γίνουν ζωγραφιές
Η μία την άλλη σβήνοντας σε πλάγιον ήχο. Κάποτε
Περιοδεύουν δύο η τρία φεγγάρια. Γρήγορα όμως χάνονται
Η ομορφιά κει που ακινήτησε διαρκεί σαν άλλο ουράνιο σώμα
Η ύλη ηλικία δεν έχει. Μόνον ν` αλλάζει ξέρει. Θες πάρ` την από
         την αρχή
Θες απ` το τέλος. Ήρεμα κυλάει εμπρός η επιστροφή και συ την
        παρακολουθείς δήθεν αδιάφορος
Τραβάς ωστόσο το σχοινί σ` όρμο Μυρτώον έρμο
Δίχως ούτ` ένα ελαιόδεντρο να σου απουσιάσει
Αχ Θάλασσα πάνω που ξυπνάς πως ξανακαινουργιώνονται όλα!   
Μικροί πως χαϊδευτήκαμε και παίξαμε πεντόβολο τα γονικά μας!
Για δες τι σηκωμό σηκώνει μες στ` ατάραχα ο Σιρόκος ο ύπνιος·
         και πως στα δύο τα χωρίζει!
Από τη μια μεριά ξυπνώ και κλαίω για τα που μου επάρθηκαν
        αθύρματα  
Και από την άλλη κοιμούμαι
Τη στιγμή που ο Ελευθέριος φεύγει και η Ιωνία χάνεται
Μόλις που διακρίνεται λοφίσκος μ’ απαλά κοίλα γεμάτος σγουρά
        χλοΐσματα
Κι αντικρύ αντερείσματα σκληρά
Που να φυλάγεσαι απ΄ όλα τα ενδεχόμενα· ενώ πρόσφυγες μέλισσες   
Κατά σμήνη βομβούν και μια γιαγιά μες στ` αλιεύματα της
       δυστυχίας βρίσκει
Να βγάλει από τα λίγα της χρυσαφικά παιδιά κι εγγόνια

Ξεφόρτωτον κι απ` το ένα πλάι σε κυλάει ο κίνδυνος και σ` αγνοεί
Που σύ ο ίδιος κάποτε θέλησες να τον αγνοήσεις
Αυτά βέβαια στα ψέματα του ρούχου που φοράς δίχως τη φόδρα του
        ν` αναποδογυρίσεις
Κει που αγγιχτήκανε οι μουτζούρες με τα χρυσά νομίσματα
Όπως τα βδελυρά με τ’ άγια
                                              Παράξενο είναι
Πόσο ακατανόητα ζούμε άλλ` απ` αυτό κρεμόμαστε
Χλωρό περιστεράκι του βασιλικού φιλί που σου  `δωσα επάνω
         στο κρεβάτι μου
Και στα γραφτά μου τρεις και τέσσερις ανέμους ανορθόγραφους
Να ζαλιστούν τα πέλαγα όμως
Γεμάτο νου και γνώση ν` ακολουθεί το δρόμο του κάθε πλεούμενο
Ταλαντεύονται τα γεγονότα και στο τέλος πέφτουν πριν κι από τους
        ανθρώπους
Αλλά φανό θυέλλης δεν έχει το σκοτάδι

Πού `ναι η Μίλητος πού είναι η Πέργαμος πού η Αττάλεια και πού
Η Κωνσταν Κωνσταντινο ντινοπολίς;
Στους χίλιους ύπνους ένας βγαίνει ο ξυπνητός αλλά για πάντοτε.

Άρτεμις Άρτεμις κράτα μου τον σκύλο της σελήνης
Δαγκώνει κυπαρίσσι και ανησυχούν οι Αιώνιοι
Κοιμάται πιο βαθιά κείνος που έχει περιβραχεί άπ` την Ιστορία
Μπρος μ` ένα σπίρτο ας την ανάψεις σαν οινόπνευμα
                                                                      Ποίηση μόνον είναι
Κείνο που απομένει. Ποίηση. Δίκαιη και ουσιαστική κι ευθεία
Όπως μπορεί και να τη φαντασθήκαν  οι πρωτόπλαστοι
Δίκαιη στα στυφά του κήπου και στο ρολόι αλάθητη.
 

Como Endimiόn

El sueño tiene suaves valles igual que
La vida azur. Con pequeñas iglesias que sobre la hierba de enfrente pacen aire
Que rumian más y más hasta que devienen pinturas
Una que borra la otra sin tocarla. De vez en cuando
dos o tres lunas van de gira. Pero se pierden rápido
Allí donde se detuvo la belleza perdura como otro cuerpo celeste
La materia no  tiene edad. Solo sabe cambiar. Si quieres atrápala desde el principio
Si quieres desde el fin. Tranquilo fluye el regreso y lo sigues con supuesta indiferencia
Sostienes no obstante la cuerda en la desierta bahía que da al Mirtos
Sin faltarte un solo olivo
¡Ah Mar que despiertas en lo alto cómo se renueva todo!
¡Cómo mimábamos de chicos a nuestros padres y jugábamos a los cinco óbolos!   
Mira qué revuelta agita el durmiente Siroco en lo sereno; ¡y cómo lo divide en dos!
Por un lado despierto y lloro por los juguetes que me sobran
Y por otro duermo
En el instante en que Elefzerios se marcha y Jonia cae
Cuando apenas se distingue la colina de suaves depresiones llena de frondosa espesura
Y de duros contrafuertes que se reflejan
Dónde te protegerás de toda contingencia; mientras abejas proscritas
Zumban contra los enjambres y una abuela consigue en las capturas de la tristeza
Extraer hijos y nietos de sus escasas alhajas 

Si lo descargas el peligro por un costado te sale y te ignora
Porque tú mismo en algún momento quisiste ignorarlo
Esto por supuesto en las mentiras de la ropa que llevas sin dar la vuelta al forro
Allí donde las manchas se rozaron con las monedas áureas
Como lo repugnante con lo sagrado
                                        Es extraño
El modo incomprensible en que vivimos pero de eso dependemos
Verde palomita del beso regio que te di sobre mi cama
Y que en mis escritos tres y cuatro vientos con faltas de ortografía
Aturdan los piélagos y que
Cada embarcación repleta de intelecto y conocimiento prosiga su periplo
Los hechos oscilan y al final caen antes y a causa de los hombres
Pero la oscuridad no ostenta fanal contra el viento

¿Dónde está Mileto dónde Pérgamo dónde Atalia y dónde
Constan Constantino tinopla?
En mil sueños se elige a alguien el insomne pero para siempre. 

Ártemis Ártemis guárdame el perro de la luna
Que muerde un ciprés y los Eternos se turban
Duerme más profundo aquél a quien la Historia ha rociado 
Adelante enciéndela con una cerilla como alcohol
                                                   Solo es Poesía
Aquello que permanece. Poesía. Justa y esencial y línea recta
Como quizás la imaginaran los primeros progenitores
Justa en lo áspero del jardín e infalible en el reloj.

"Όταν το χτες εισχωρεί στο αύριο, όταν το αύριο ταξιδεύει στο χτες. Η ελυτική ποίηση, όπως και κάποιες άλλες, ελάχιστες, στην ελληνική γλώσσα, δεν αναλύεται. Χαρακτηρίζεται, σημειώνεται. Όσο μπορεί να σημειωθεί μια πυρκαγιά, ένας ήλιος που ανεβαίνει, ένα φεγγάρι που κατεβαίνει, ένα σύνεφο που πάει..." 

Θωμάς Γκόρπας, Οδυσσέας Ελύτης, ποιητής του τώρα και του πάντα, από το αφιέρωμα του περιοδικού  Διαβάζω (τ. 362,  Απριλίου) στη μνήμη του ποιητή.