Αυγοτέμπερα σε ξύλο
30x40 εκ.
30x40 εκ.
Κάποτε μου έδειξε ο γλύπτης Τόμπρος μια φωτογραφία που είχε πάρει στο νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού μετά την εγχείρηση. Ήταν πολύ καταπονημένος αλλά είχε μια φλόγα μέσα του, αυτή τη θεϊκή φλόγα. Και αυτή τη φωτογραφία δεν ήθελα να την αφήσω έτσι και με τον πίνακα μου την καθάρισα. Ο Καβάφης ακόμη και στα γηρατειά του ήταν έφηβος, ωραίος, δε μπορούσε ποτέ να ήταν κουρασμένος.
Ο ποιητής παριστάνεται κατ` ενώπιον, μέχρι τη μέση, με πλούσια μαλλιά και χαρακτηριστική χειρονομία με το αριστερό χέρι. Φοράει μεγάλο πράσινο μαντίλι στο λαιμό και καρό κόκκινο σακάκι. Το πρόσωπο του πλάθεται με τη βυζαντινοπρεπή τεχνική των λευκών γραμμών που χαρακτηρίζει τα φυσιογνωμικά του γνωρίσματα. Πίσω υπάρχει τμήμα τοιχογραφίας με άνδρα πού κρατάει ειλητό, με το κείμενο: «Δόκιμε Σοφιστή που απέρχεσαι εκ Συρίας και περί Αντιοχείας σκοπεύεις να συγγράψεις». Η επιγραφή ΚΩΝΣΤ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ γράφεται με κλασικά στοιχεία.
Ο ποιητής παριστάνεται κατ` ενώπιον, μέχρι τη μέση, με πλούσια μαλλιά και χαρακτηριστική χειρονομία με το αριστερό χέρι. Φοράει μεγάλο πράσινο μαντίλι στο λαιμό και καρό κόκκινο σακάκι. Το πρόσωπο του πλάθεται με τη βυζαντινοπρεπή τεχνική των λευκών γραμμών που χαρακτηρίζει τα φυσιογνωμικά του γνωρίσματα. Πίσω υπάρχει τμήμα τοιχογραφίας με άνδρα πού κρατάει ειλητό, με το κείμενο: «Δόκιμε Σοφιστή που απέρχεσαι εκ Συρίας και περί Αντιοχείας σκοπεύεις να συγγράψεις». Η επιγραφή ΚΩΝΣΤ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ γράφεται με κλασικά στοιχεία.
Ν. Εγγονόπουλου, Η θυσία του ποιητή Ιάσωνος Κλεάνδρου εν Κομμαγηνή, 1935αυγοτέμπερα σε χαρτόνι
25x25 εκ.
Ο ποιητής Ιάσων Κλεάνδρου -γνωστός και από το ποίημα του Καβάφη «Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου• ποιητού εν Κομμαγηνή• 595 μ.Χ.»- είναι το θέμα ενός μικρών διαστάσεων πίνακα που ζωγραφίζει τo 1935. Έχει τον τίτλο «Η θυσία του ποιητή Ιάσωνος Κλεάνδρου εν Κομμαγηνή». Στο κέντρο, βωμός με μαχαίρι και μπροστά του κριάρι. Αριστερά, ο ποιητής σε στάση και μορφή προφήτη, και δεξιά του δύο νέοι, σαν Απόστολοι, συνομιλούν. Πίσω υψώνονται τριγωνικού σχήματος βουνά και στο άνοιγμά τους φανταστικός τετράγωνος πύργος.
Ο αν. καθηγητής Δ. Ράιος, στο βιβλίο του για το ποίημα του Καβάφη «Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου ποιητού εν Κομμαγηνή• 595 μ.Χ.», συσχετίζει εικονογραφικά τον πίνακα του Εγγονόπουλου με τη μεταβυζαντινή παράσταση της θυσίας του Αβραάμ. Δίδει δε στην παράσταση την ερμηνεία που προτείνει ο ίδιος για την ανάγνωση του ποιήματος του Καβάφη, υποστηρίζοντας ότι «ο ποιητής και ζωγράφος Νίκος Εγγονόπουλος... πρέπει να είχε συλλάβει ένα κομμάτι από το κρυμμένο βάθος του κειμένου του αλεξανδρινού ποιητή, καθώς η ζωγραφική σύνθεση συνδυάζει φανερά στοιχεία από την θυσία του Αβραάμ και την "ανανεωτική θυσία του κριαριού" από την Μήδεια με υπαινικτικό συμβολισμό το ξανάνιωμα του Ιάσονα με την ίδια μέθοδο».
Ο κ. Δ. Ράιος προσθέτει: "Τα στοιχεία που με την πρώτη ματιά φαίνεται να προέρχονται από το καβαφικό ποίημα είναι φυσικά ο τίτλος του πίνακα (με μόνη ουσιαστική διαφορά την αντικατάσταση της λέξης μελαγχολία με το προσηγορικό θυσία), η ιδιαίτερη προβολή του μαχαιριού στο κέντρο της ζωγραφικής σύνθεσης, το ψιλόλιγνο κτήριο πίσω από τα δύο πετροβούνια, που θα μπορούσε να υπαινίσσεται το βασιλικό παλάτι της Ιωλκού, και η παρουσία του κριαριού που στο μύθο του Ιάσονα και της Μήδειας συνδέεται με τη διαδικασία της "ανανεωτικής θυσίας". Από την άλλη πλευρά στη "Θυσία του Αβραάμ" οφείλονται η αντικατάσταση, στον τίτλο του πίνακα, του προσηγορικού μελαγχολία από τη λέξη θυσία, οι δύο ορεινοί όγκοι πίσω από τα κύρια πρόσωπα και αντικείμενα της σύνθεσης, η πατριαρχική μορφή του Αβραάμ στο αριστερό μέρος της εικόνας, ο βωμός της θυσίας, το μαχαίρι, το κριάρι που πήρε στο τέλος τη θέση του Ισαάκ στο κέντρο της εικόνας και οι δύο νεαροί δούλοι (παίδες) που είχε πάρει μαζί του ο Αβραάμ".
Δημήτρης Κ. Ράιος, Κ.Π. Καβάφη, Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου• ποιητού εν Κομμαγηνή• 595 μ.Χ.: ερμηνευτική προσέγγιση, Ιωάννινα, 2001, σελ. 76.
Το Εργαστήριο Εφαρμογών Εικονικής Πραγματικότητας στην Εκπαίδευση, του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, διευθυντής του οποίου είναι ο Καθηγητής κ. Αναστάσιος Μικρόπουλος, με δική του πρωτοβουλία, ανέλαβε εθελοντικά, συνεργαζόμενο με το Florida Institute for Human & Machine Cognition (IHMC, Ινστιτούτο για τη Νόηση Ανθρώπου και Μηχανής), τη μετάφραση στα ελληνικά του δημοφιλούς λογισμικού εννοιολογικής χαρτογράφησης CmapTools. Τη σύλληψη της ιδέας, την επικοινωνία και συνεργασία με το IHMC και τον συντονισμό της δραστηριότητας είχε ο εκλεκτός δάσκαλός μου στο ΠΑΚΕ Ιωαννίνων Νικηφόρος Παπαχρήστος.
Εξαιρετικά χρήσιμο το λογισμικό, μ` αυτό έκανα τον παρακάτω εννοιολογικό χάρτη για να παρουσιάσω το ποίημα στους μαθητές μου.
Ο αν. καθηγητής Δ. Ράιος, στο βιβλίο του για το ποίημα του Καβάφη «Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου ποιητού εν Κομμαγηνή• 595 μ.Χ.», συσχετίζει εικονογραφικά τον πίνακα του Εγγονόπουλου με τη μεταβυζαντινή παράσταση της θυσίας του Αβραάμ. Δίδει δε στην παράσταση την ερμηνεία που προτείνει ο ίδιος για την ανάγνωση του ποιήματος του Καβάφη, υποστηρίζοντας ότι «ο ποιητής και ζωγράφος Νίκος Εγγονόπουλος... πρέπει να είχε συλλάβει ένα κομμάτι από το κρυμμένο βάθος του κειμένου του αλεξανδρινού ποιητή, καθώς η ζωγραφική σύνθεση συνδυάζει φανερά στοιχεία από την θυσία του Αβραάμ και την "ανανεωτική θυσία του κριαριού" από την Μήδεια με υπαινικτικό συμβολισμό το ξανάνιωμα του Ιάσονα με την ίδια μέθοδο».
Ο κ. Δ. Ράιος προσθέτει: "Τα στοιχεία που με την πρώτη ματιά φαίνεται να προέρχονται από το καβαφικό ποίημα είναι φυσικά ο τίτλος του πίνακα (με μόνη ουσιαστική διαφορά την αντικατάσταση της λέξης μελαγχολία με το προσηγορικό θυσία), η ιδιαίτερη προβολή του μαχαιριού στο κέντρο της ζωγραφικής σύνθεσης, το ψιλόλιγνο κτήριο πίσω από τα δύο πετροβούνια, που θα μπορούσε να υπαινίσσεται το βασιλικό παλάτι της Ιωλκού, και η παρουσία του κριαριού που στο μύθο του Ιάσονα και της Μήδειας συνδέεται με τη διαδικασία της "ανανεωτικής θυσίας". Από την άλλη πλευρά στη "Θυσία του Αβραάμ" οφείλονται η αντικατάσταση, στον τίτλο του πίνακα, του προσηγορικού μελαγχολία από τη λέξη θυσία, οι δύο ορεινοί όγκοι πίσω από τα κύρια πρόσωπα και αντικείμενα της σύνθεσης, η πατριαρχική μορφή του Αβραάμ στο αριστερό μέρος της εικόνας, ο βωμός της θυσίας, το μαχαίρι, το κριάρι που πήρε στο τέλος τη θέση του Ισαάκ στο κέντρο της εικόνας και οι δύο νεαροί δούλοι (παίδες) που είχε πάρει μαζί του ο Αβραάμ".
Δημήτρης Κ. Ράιος, Κ.Π. Καβάφη, Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου• ποιητού εν Κομμαγηνή• 595 μ.Χ.: ερμηνευτική προσέγγιση, Ιωάννινα, 2001, σελ. 76.
Το Εργαστήριο Εφαρμογών Εικονικής Πραγματικότητας στην Εκπαίδευση, του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, διευθυντής του οποίου είναι ο Καθηγητής κ. Αναστάσιος Μικρόπουλος, με δική του πρωτοβουλία, ανέλαβε εθελοντικά, συνεργαζόμενο με το Florida Institute for Human & Machine Cognition (IHMC, Ινστιτούτο για τη Νόηση Ανθρώπου και Μηχανής), τη μετάφραση στα ελληνικά του δημοφιλούς λογισμικού εννοιολογικής χαρτογράφησης CmapTools. Τη σύλληψη της ιδέας, την επικοινωνία και συνεργασία με το IHMC και τον συντονισμό της δραστηριότητας είχε ο εκλεκτός δάσκαλός μου στο ΠΑΚΕ Ιωαννίνων Νικηφόρος Παπαχρήστος.
Εξαιρετικά χρήσιμο το λογισμικό, μ` αυτό έκανα τον παρακάτω εννοιολογικό χάρτη για να παρουσιάσω το ποίημα στους μαθητές μου.
Ο ιστότοπος του CmapTools - http://cmap.ihmc.us/
- συμπληρώνουμε τα απαιτούμενα πεδία (με αστεράκι) εδώ και πατάμε submit,
- αποθηκεύουμε στον υπολογιστή μας το πρώτο αρχείο για windows (IHMC CmapTools v5.04.01 for Windows 59.9Mb),
- πατάμε διπλό κλικ πάνω στο αποθηκευμένο αρχείο για να εγκαταστήσουμε το λογισμικό στον υπολογιστή μας, σύμφωνα με τις οδηγίες που εμφανίζονται,
- όταν ολοκληρωθεί η εγκατάσταση, δημιουργούμε μια συντόμευση στην επιφάνεια εργασίας για ευκολία στο άνοιγμα,
- ανοίγουμε το λογισμικό και από την πρώτη, τη μικρότερη καρτέλα αριστερά, επιλέγουμε edit/preferences/διαλέγουμε ελληνικά και όλα τα μενού εμφανίζονται... στα ελληνικά.
